بررسي تأثير ناتو بر جنوب مديترانه با مطالعه‌ موردي امنيت در طرح همكاري استانبول

سازمان پيمان آتلانتيك شمالي (ناتو)، اتحادي متشكل از 29 كشور از آمريكاي شمالي و اروپاست كه بعد از امضاء پيمان آتلانتيك شمالي در 4 آوريل 1949 بين ده كشور اروپايي، كانادا و آمريكا با هدف دفاع جمعي در واشنگتن پايه‌گذاري شد و مقر آن شهر بروكسل پايتخت بلژيك است. ناتو در زمان تأسيس، 12 عضو رسمي داشت كه به ‌مرور زمان به تعداد كشورهاي عضو اضافه شد. جغرافياي سياسي كشورهاي پيرامون ايران، هميشه تأثير مهمي بر امنيت ملي جمهوري اسلامي داشته‌اند. در طول دوره‌هاي مختلف، بسياري از ائتلاف‌ها و پيمان‌هاي نظامي در فضاهاي جغرافيايي اطراف ايران شكل ‌گرفته است. اهميت ايران از نظر ژئوپليتيك، موجب شده تا هر نوع پيمان نظامي-امنيتي، بر روابط ايران با ساير كشورها تأثيرگذار باشد. يكي از پيمان‌هاي مهم جهاني كه در محيط جغرافيايي پيراموني ايران ظرف 60 سال گذشته شكل‌گرفته، پيمان آتلانتيك شمالي (ناتو) است. انتظار مي‌رفت كه با انحلال پيمان ورشو، سازمان ناتو نيز رو به ضعف نهاده و درنهايت كنار گذاشته شود ولي با تلاش‌هاي ايالات‌متحده، نه‌تنها چنين اتفاقي نيفتاد بلكه حوزه مأموريت‌هاي ناتو و دامنه نفوذ آن گسترش ‌يافته است. تغيير در مأموريت‌هاي گذشته ناتو و ايجاد وسعت سرزميني و جغرافيايي براي ايفاي نقش بيشتر پيمان آتلانتيك شمالي، پاسخ دولت آمريكا براي حفظ ناتو در مسير برنامه‌هاي آتي ايالات‌متحده در سطح جهان به‌‌خصوص منطقه قفقاز و آسياي جنوب شرقي بوده است.