گونه‌شناسي اهداف مذاكره سياسي در سيرۀ نبوي (صلي‌الله عليه و آله)

بر پايه‌ آموزه‌هاي ديني، شأن پيامبران از سياست‌ورزي والاتر است اما در صورت به دست گرفتن زعامت و رهبري، ايشان نيز تحت شرايطي، چون اهل سياست رفتار كرده و به روش سياست‌مداران، از جمله مذاكره سياسي عمل كرده‌اند. اين امر در سيره پيامبر اكرم (صلي‌الله عليه و آله)، در مذاكره با بني‌ضمره، مذاكرات حديبيه و مذاكره با بني‌أشجع، به‌وضوح قابل‌مشاهده و نيز شايسته بررسي است. از نقطه‌نظر پژوهش، «اهداف مذاكره» در سيره نبوي، بارزترين عنصر متمايزكننده مذاكرات پيامبر اكرم (صلي‌الله عليه و آله)، در مقايسه با مذاكرات ديگر سياست‌مداران به‌حساب مي‌آيد. در مقاله پيش‌رو، با استفاده از روش تحليل محتوا، ضمن بازخواني منابع تاريخي-‌روايي مرتبط با سيره سياسي پيامبر اسلام (صلي‌الله عليه و آله) در سه مذاكره مزبور، مهم‌ترين اهداف و مقاصد ايشان از مذاكره سياسي با مخالفان، در قالب اهداف عُقلايي فراگير و اهداف اختصاصي محدود، بررسي و تحليل گرديده است. پيامبر اكرم (صلي‌الله عليه و آله) از انجام اين مذاكرات، به دنبال تحقق اهداف عقلايي فراگير و مشترك، همچون حل مسالمت‌آميز اختلافات، تأمين مصالح طرفين و ايجاد امنيت پايدار و اهداف اختصاصي متناسب با زمان و مكان در هر مورد خاص، همچون جلوگيري از اتحاد نظامي با دشمنان، مهيا نمودن زمينه فتح مكه و دفاع از هم‌پيمانان بوده است.