روندپژوهي پذيرش قطعنامه 598 توسط امام خميني(ره)

يكي از ابعاد پر رمز و راز تاريخ جنگ، مسئله پذيرش قطعنامه ۵۹۸ كه با گذشت بيش از سه دهه، هنوز با فقر آثار متقن و تحليلي در اين باب مواجهيم. به تصريح امام، تصميم قبول قطعنامه مبتني بر يك سلسله «حوادث و عواملى» بوده كه تحليل محققانه آن را موكول به آينده نموده‌اند و به نظر مي‌رسد اكنون وقت رمزگشايي از اين تصميم تاريخي است. چه اينكه بازشناسي فرايند تصميم‌سازي‌هاي كلان سياسي، در پيشگيري از تكرار برخي تصميمات سخت و بعضاً تلخ، مؤثر خواهد بود.اجماع مسئولان عالي‌رتبه سياسي و نظامي از جمله اموري است كه در روند تصميم‌سازي و تغيير نظر اوليه امام، در دو مقطع تاريخي سرنوشت‌ساز بعد از فتح خرمشهر و پذيرش قطعنامه، نقش تعيين‌كننده داشته و به نوعي، متضمن حجت شرعي و عقلي براي تصميم نهايي امام بوده است. پرسش آن است كه در مدت كوتاه تصدي قائم‌مقامي فرماندهي كل قوا در بازه زماني 12خرداد1367 تا 27تير1367، چه اتفاقاتي رخ داد كه امام در تصميم قاطع خود پيرامون پايان جنگ، تجديدنظر كردند؟تاكنون احتمالات مختلفي از سوي سياستمداران و تحليلگران پيرامون علل پذيرش قطعنامه مطرح شده كه از آن جمله مي‌توان به ورود مستقيم آمريكا به جنگ، فقر نقدينگي، عدم توازن تسليحات راهبردي، تغيير باورهاي مسئولان نسبت به اهميت و اولويت جنگ، دلسرد شدن مردم از حضور در جبهه و عوامل ديگر اشاره كرد كه در اين نوشتار مستندات نفي اين عوامل به عنوان علت اصلي پذيرش قطعنامه پرداخته خواهد شد.اين پژوهش در زمره پژوهش‌هاي عِلّي است و با رويكرد توصيفي تحليلي صورت گرفته و داده‌هاي آن با روش كتابخانه‌اي گردآوري شده است. در اين مقاله بر پايه مستندات و شواهد تاريخي، ضمنِ بازكاوي نقش عوامل اجماع‌ساز براي تحميل جام زهر، برخي زمينه‌ها و ريشه‌هاي سياسي-اجتماعي تصميم امام در پذيرش قطعنامه، مورد بازخواني و بررسي قرار گرفته، نهايتاً مشخص مي‌گردد كه امام خميني به دليل شكل‌گيري اجماع در عرصه حكمراني، از ديدگاه اوليه خود مبني بر ادامه جنگ تا شكست پشيمان‌كننده رژيم بعثي، دست برداشته و با لحاظ اتفاق‌نظر متوليان سياسي و نظامي، مصلحت مردم و نظام اسلامي را در پذيرش قطعنامه تشخيص داده است.