بررسي تطبيقي ماهيت و كاركرد احزاب سياسي در جمهوري اسلامي ايران از منظر آيت الله بهشتي(ره) و آيت الله مهدوي كني(ره)

پژوهش حاضر به بررسي تطبيقي ماهيت و كاركرد احزاب سياسي در انديشه سياسي آيت‌الله شهيد بهشتي(ره) و آيت‌الله محمدرضا مهدوي كني(ره) مي‌پردازد. توجه به نقاط اشتراك و افتراق اين انديشه‌ها، نظرگاه‌ها و توصيفات گوناگون از كيفيت حزب سياسي، موجب شناخت بهتر اين انديشه‌ها در مواجهه با موضوع حزب شده، و نتيجه‌ حاصل از آن تحليل مقايسه‌اي، رشد معرفت حزبي در نظام حزبي موجود را درپي خواهد داشت.  از اين رو پرسش اصلي مقاله‌ حاضر، چيستي ماهيت و كاركرد احزاب سياسي در جمهوري اسلامي ايران از منظر آيت‌الله بهشتي (ره) و آيت‌الله مهدوي كني (ره) همچنين شباهت‌ها و تفاوت‌هايشان است. براي دستيابي به پاسخ اين پرسش؛ سه مؤلفه متفكر و عرضه‌كننده نظريه، مخاطبين و بافت يا زمينه تاريخي مورد توجه قرار گرفته است؛ كه با روش توصيفي- تطبيقي به تحليل و دسته‌بندي داده‌هاي گردآوري شده مبتني بر شيوه كتابخانه‌اي، پرداخته شده است. بنابراين مقاله حاضر؛ پس از تبيين شاخص‌هاي اصلي، در دو بخش ماهيت و كاركرد احزاب سياسي غربي، به سوي نظرات اين دو انديشمند رفته، و آراء ايشان، در اين دو بخش مورد بازخواني و مقايسه قرار گرفت. يافته‌هاي اين تحقيق نشان مي‌دهد با وجود اشتراكات دو متفكر در بخش ماهوي و كاركردي احزاب، وجوه متمايزي نيز يافت مي‌شود كه خاص انديشه آن متفكر است كه در تعيين موضع حزبي او شايان توجه و دقت است. شهيد بهشتي و آيت‌الله مهدوي، علي‌رغم اينكه هر دو با اصل حزب براي جامعه مخالفتي نداشته‌اند اما هر دو با حزبي شدن روحانيت مخالف بوده‌اند و سعي بر حفظ ساختار مستقل روحانيت داشته‌اند.