تحليل و ارزيابي مدخل درد و رنج در دايره المعارف قرآن ليدن

مدخل «درد و رنج» نوشته يكي از مستشرقان به نام مارگاريتا تي. هيمسكرك است كه در دايره المعارف قرآن ليدن به چاپ رسيده است. اين مدخل داراي پنج بخش، شامل درد و رنج در قرآن، درد و رنج در روايات و درد و رنج از ديدگاه معتزله، اشاعره و عارفان است. پژوهش حاضر به‌منظور فراهم‌ساختن زمينۀ آشنايي افكار عمومي با اسلام ناب محمدي و روشن ساختن فضاي فكري مستشرقان درخصوص آموزه‌هاي ديني، به‌ويژه مباحث قرآني به روش توصيفي - تحليلي به بررسي و نقد اين مدخل پرداخته است. در اين جستار ضمن اشاره به محتواي مقاله، نظريات هيمسكرك دربارۀ درد و رنج با استفاده از مصادر معتبر اسلامي مورد نقد قرار داده شده و اين نتيجه حاصل شده است كه با وجود اينكه اين مسـتشرق درصدد انعكاس آراي مسلمانان است؛ اما هيچ‌گونه مراجعه به منابع اسلامي، به‌ويژه كتب تفسيري و نقل قولي از منابع شيعي در اين‌باره نداشته است. همچنين ديدگاه‌هاي ذكرشده با تتبع اندك و سطحي از آيات قرآن و در جهت تبيين باورهاي كلامي گروه‌هاي معتزله و اشاعره و عارفان دربارۀ درد و رنج بوده و با جمع‌بندي غيرعلمي و بيان اقوال ناقص و نيز ذكر برخي اقوال شاذ انصاف را رعايت نكرده است.