خوانش انتقادي شاخصه ‌هاي عدم تناسب آيات قرآن از ديدگاه نولدكه

از مباحث مهم در علوم قرآني و تفسير، بحث تناسب آيات در سوره‌هاست. موضوع تناسب آيات توسط بسياري از خاورشناسان مورد تحليل و ارزيابي قرار گرفته است كه اغلب آنها قائل به عدم تناسب آيات سوره‌هاي قرآن هستند. تئودور نولدكه، در كتاب «تاريخ قرآن» از قائلان به اين ادّعا بوده و به‌صورت گسترده به اين موضوع پرداخته است. شاخصه‌هاي عدم تناسب آيات براساس ديدگاه نولدكه و نقد و بررسي آنها مهم‌ترين مسائلي است كه سبب نگارش مقاله حاضر شده است. در اين نوشتار سعي شده است كه با روش توصيفي ـ تحليلي شاخصه‌هاي عدم تناسب آيات براساس ديدگاه نولدكه تبيين و مورد نقد و ارزيابي قرار گيرد. نتيجه اينكه شاخصه‌هاي عدم تناسب در ديدگاه نولدكه در دو عرصه ساختاري و محتوايي نمود دارد. اختلاف و تفاوت در طول آيات، اسلوب، فواصل، سياق و اختلاف در مضامين آيات در اين دو عرصه جاي دارند. نتيجه ارزيابي شاخصه‌هاي مذكور حاكي از اين است كه اختلاف در اسلوب از مميّزات قرآن كريم بوده كه با هدف تأثير بر نفوس انساني است. اختلاف در فواصل و سياق آيات نيز نتيجه متابعت از معناست و اختلاف در طول آيات براساس حال مخاطبان است. همچنين اختلاف در مضامين بيانگر روش ويژه قرآن در بيان مفاهيم و آموزه‌ها به شكل تركيبي ومزجي است.