نگاشت تعاملات ذي‌نفعان كليدي نوآوري فناورانه داروهاي زيستي

رويكرد نظام نوآوري به چارچوبي محبوب براي پژوهشگران و سياست‌گذاران تبديل شده است تا بتوانند دلايل و ريشه‌هاي عدم خلق، انتشار و استفاده از نوآوري را شناسايي كنند. در رويكرد نظام نوآوري، فرايند نوآوري غيرخطي و پيچيده در نظر گرفته مي‌شود. اين پيچيدگي به صورت بازخورد متعدد بين عناصر، نهادها و شبكه‌ها بازتاب مي‌يابد. صنعت داروهاي زيستي در ميان صنايع نوين از جايگاه خاصي برخوردار بوده و سرعت توسعه كاربردهاي آن شگفت‌آور و داراي توانايي‌ها و حوزه عمل وسيعي است. ازاين‌رو، در پژوهش كنوني به تحليل تعاملات ذي‌نفعان كليدي اين حوزه با رويكرد نوآوري فناورانه با استفاده از الگوي تحليل ساختاري و نرم‌افزار ميك‌مك پرداخته شد. براين‌اساس، ابتدا مجموعه ذي‌نفعان كليدي مؤثر در توسعه نوآوري فناورانه در حوزه داروهاي زيستي شناسايي شده و سپس با استفاده از نمودار ميك‌مك بر اساس قدرت نفوذ و وابستگي طبقه‌بندي شده‌اند. بر اين اساس، ذي‌نفعان كليدي حوزه داروهاي زيستي را پنج دسته از فعالان اصلي: حوزه سياست‌گذاري، نظام آموزشي و پژوهشي، شركت‌هاي فعال، نظام مالي و نظام حمايتي و نظارتي تشكيل مي‌دهند. پس از توزيع و تكميل پرسش‌نامه‌ها توسط 28 نفر از آگاهان كليدي، گردآوري پرسش‌نامه‌ها آغاز شد. نتايج نشان داد روابط براي توسعه نوآوري‌هاي فناورانه مي‌تواند به‌گونه‌اي باشد كه مراكز تحقيق و توسعه داخلي وابسته به دولت، عهده‌دار وظيفه تحقيق و توسعه؛ بنگاه‌هاي خصوصي عهده‌دار توليد محصولات و وزارتخانه‌هاي دولتي عهده‌دار بازاريابي از طريق تدوين مقررات و استانداردهاي ايجادكننده انحصار يا وضع تعرفه يا خريد محصولات بومي باشند كه مي‌تواند با سطح توانمندي بنگاه‌هاي خصوصي توليدكننده داروهاي زيستي يا نهادهاي دولتي درگير، با تغييراتي از ميزان همكاري همراه باشد. با اين روش، خطرات و هزينه‌هاي تحقيق و توسعه بين مراكز تحقيقاتي دولتي و بنگاه‌ها تقسيم مي‌شود. همچنين، نهادهاي دولتي با پايش روند نوآوري‌هاي فناورانه مي‌توانند بازيگران جديد را وارد اين همكاري‌ها كنند و اين زماني امكان‌پذير است كه توانمندي بنگاه‌هاي خصوصي به اندازه كافي براي انجام تحقيق و توسعه، افزايش يافته باشد.