فراتحليل مطالعات عوامل موثر بر ورزش و فعاليت بدني سالمندان در ايران

اهداف وجود حجم زيادي از مطالعات پيرامون ورزش و فعاليت‌هاي بدني سالمندان كه نتايج آن‌ها تا حدودي دوپهلو و مبهم است، برنامه‌ريزي و سياست‌گذاري براي اين حوزه را با مشكل همراه كرده است؛ بنابراين لازم است نتايج تحقيقات گذشته تركيب و يكپارچه‌سازي شود. از اين رو، پژوهش حاضر با هدف فراتحليل عوامل مؤثر بر ورزش و فعاليت بدني سالمندان در ايران انجام شد. مواد و روش ها روش اين پژوهش، فراتحليل و با هدف تركيب پژوهش‌هاي انجام‌شده در زمينه عوامل مؤثر بر ورزش و فعاليت بدني سالمندان در ايران انجام شد. جامعه آماري اين پژوهش را مطالعات توصيفي (پيمايشي و همبستگي) و در دسترس كه در فاصله سال‌هاي 1390 تا 1400 در داخل كشور به صورت مقاله تمام متن در پايگاه‌هاي اطلاعاتي و كتابخانه‌هاي دانشگاه‌ها در دسترس بودند، تشكيل مي‌دادند. بر اساس ملاك‌هاي ورود و خروج، 17 تحقيق بررسي شد. براي تجزيه‌و‌تحليل پژوهش‌هاي اوليه از اندازه اثر به تفكيك هر مطالعه، اندازه اثر تركيبي با 2 مدل اثرات ثابت و تصادفي، نمودار قيفي، تحليل حساسيت، آزمون همگني، مجذور I و آماره FS-N استفاده شد. همچنين نوع شاخص اندازه اثر استفاده‌شده شاخص r بود كه با كمك نرم‌افزار CMA نسخه 2 محاسبه شد.  يافته ها نتايج مربوط به اندازه اثر تركيبي براي مدل اثرات تصادفي (0/528=r) و براي مدل اثرات ثابت (0/532=r) به دست آمد. همچنين نتايج نشان داد از ميان 73 اندازه اثر 15 مورد اندازه اثر كم، 37 مورد اندازه اثر متوسط و 21 مورد اندازه اثر زياد داشتند. در نهايت، مشخص شد عوامل فرهنگي‌اجتماعي با اندازه اثر (0/622=r) بيشترين اثر را بر ورزش و فعاليت بدني سالمندان در ايران دارد و پس از آن، عوامل فردي (0/591=r)، انگيزش (0/573=r)، عوامل محيطي (0/572=r)، عوامل اقتصادي (0/478=r) و عوامل بين‌فردي (0/431=r) در رتبه‌هاي بعدي قرار داشتند.  نتيجه گيري بر مبناي اين نتيجه ورزش و فعاليت بدني سالمندان در ايران تحت تأثير عوامل متعددي قرار دارد و صرفاً تأكيد بر يك معيار يا شاخص خاص نمي‌تواند زمينه مشاركت سالمندان در ورزش را فراهم آورد، اما لازم است به عوامل فرهنگي‌اجتماعي، عوامل فردي، انگيزش، عوامل محيطي، عوامل اقتصادي و عوامل بين‌فردي بيش از ساير عوامل مؤثر بر ورزش و فعاليت بدني سالمندان توجه شود.