بررسي شيوع عوارض فشارخون بالا و شناسايي عوامل مرتبط با آن‌ در سالمندان شهر سمنان در سال 1401

اهداف مهم‌ترين دليل مطرح شدن بيماري فشارخون بالا به‌عنوان يك مشكل اساسي در حوزه بهداشت عمومي، عوارض جانبي گسترده و بعضاً شديدي است كه مي‌تواند سلامت مردم به‌ويژه سالمندان جامعه را مورد تهديد جدي قرار دهد. باتوجه‌به اهميت ارزيابي جوامع در اين رابطه و لزوم استفاده از اطلاعات به‌دست‌آمده در جهت مديريت صحيح بيماري، مطالعه حاضر با هدف بررسي ميزان شيوع عوارض فشارخون بالا و شناسايي عوامل مرتبط با آن در سالمندان شهر سمنان اجرا شد.  مواد و روش ها مطالعه مقطعي حاضر با مشاركت 400 نفر از سالمندان مبتلا به فشارخون بالا در ماه دي و بهمن سال 1401 كه به‌صورت تصادفي به مطالعه وارد شدند در شهر سمنان انجام شد. داده‌هاي موردنياز مطالعه با استفاده از يك پرسش‌نامه محقق‌ساخته‌اي بود كه روايي محتوايي آن براساس ديدگاه 10 نفر صاحبنظر و كسب نمره 0/95 و 0/98 به‌ترتيب براي شاخص‌هاي CVR و CVI تأييد شد. پايايي پرسش‌نامه نيز با بررسي همساني دروني از طريق روش آزمون-باز آزمون و كسب نمره 0/895 براي شاخص آلفاي كرونباخ تأييد گرديد. نتايج بررسي‌هاي توصيفي براي متغيرهاي كمي به‌صورت ميانگين و انحراف‌معيار و براي متغيرهاي كيفي به‌صورت فراواني و درصد گزارش شد. ارتباط آماري ميان متغيرهاي جمعيت‌شناختي و زمينه‌اي با عوارض جانبي فشارخون بالا با آزمون كاي‌اسكوئر بررسي شد. تمام بررسي‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 27 انجام و در همه موارد 0/05≥P معني‌دار در نظر گرفته شد.  يافته ها ميانگين سني سالمندان شركت‌كننده در اين مطالعه، 68/35 سال (5/23±) و بازه سني آنان بين 60 تا 94 سال بود. توزيع جنسيتي سالمندان تقريباً برابر بود، به‌طوري‌كه 196 نفر از آنان (49 درصد) را مردان و 204 نفر (51 درصد) را زنان تشكيل مي‌دادند. نتايج بررسي‌ها نشان داد 26/75 درصد (22/42-31/08=95%CI) از سالمندان با عوارض جدي فشارخون بالا مواجه هستند و ميزان شيوع عوارض و نارسايي قلبي 14/3 درصد (11/13-17/47=95%CI)، رتينوپاتي (مشكلات چشمي و بينايي) 7/5 درصد (4/92-10/08=95%CI)، عوارض و نارسايي كليوي 5/5 درصد (3/27-7/73=95%CI)، سكته قلبي 0/4 درصد (2/08-5/92=95%CI) و سكته مغزي 1/5 درصد (0/31-2/65=95%CI) برآورد شد. اين نتايج همچنين حاكي از ارتباط معني‌دار آماري بين متغيرهاي سن، وضعيت تأهل، سطح تحصيلات، زمان سپري‌شده از تشخيص اوليه، فاصله زماني ميان تشخيص اوليه تا آغاز مراقبت، تحت كنترل بودن بيماري، سابقه عدم دريافت مراقبت‌هاي ضروري و سابقه دريافت كمك‌هاي مالي جهت تأمين مخارج درماني با شيوع عوارض فشارخون بالا مي‌باشد (0/05 P). نتيجه گيري بخش قابل‌توجهي از سالمندان شهر سمنان با عوارض جانبي جدي فشارخون بالا مواجه هستند و متغيرهاي متعدد جمعيت‌شناختي و زمينه‌اي و نيز رفتارهاي جست‌وجوگر بهداشتي در سالمندان با شيوع اين عوارض در ارتباط هستند. پژوهشگران اميد دارند تحليل وضعيت حاضر و پيشنهادات كاربردي ارائه‌شده بتواند به سياستگذاران حوزه سلامت در طراحي و اجراي مداخلات ارتقايي ياري رساند.