اثربخشي آموزش تفكر انتقادي بر حافظه كاري، انعطاف پذيري شناختي و تنظيم شناختي هيجان در دانش آموزان

هدف: اين پژوهش با هدف تعيين اثربخشي آموزش تفكرِ نقاد بر حافظه‌كاري، انعطاف‌پذيري شناختي و تنظيم شناختي هيجان در دانش‌آموزان انجام شد.   روش: در اين پژوهش از طرحِ تمام‌آزمايشي پيش‌آزمون پس‌آزمون با گروه كنترل و همراه با پيگيري استفاده شد. جامعه آماري پژوهش حاضر شامل تمامي دانش‌آموزان پسر پايه دوازدهمِ مدرسه‌ نيكان در منطقه‌ يك آموزش و پرورش شهر تهران در سال تحصيلي ۱۴۰۰-۱۴۰۱ بودند كه تعداد ۳۰ نفر از آن‌ها با استفاده از روش نمونه‌گيري در‌دسترس، انتخاب و به صورت كاملاً تصادفي در دو گروه‌ آزمايش و كنترل (هر كدام شامل ۱۵ نفر) قرار گرفتند. بسته آموزشي تفكر نقاد، پس از طراحي، به مدت ۱۰ جلسه سي‌دقيقه‌اي براي گروه آزمايش اجرا شد. مشاركت‌كنندگان به پرسشنامه‌ حافظه كاري (دانيمن و همكاران، ۱۹۸۰)، انعطاف‌پذيري شناختي (دنيس و همكاران، ۲۰۱۰) و تنظيم شناختي هيجان (گارنفسكي و همكاران، ۲۰۰۶)، در سه مقطع پيش‌آزمون، پس‌آزمون و پيگيري يك ماهه، پاسخ دادند.   يافته‌ها: نتايج طرح تحليل واريانس عاملي آميخته‌ ساده نشان داد كه آموزش تفكر نقاد بر افزايش حافظه كاري، انعطاف‌پذيري شناختي و راهبرد‌هاي انطباقي تنظيم شناختي هيجان و كاهشِ راهبرد‌هاي ناانطباقي تنظيم شناختي هيجان مؤثر بود (۰۵/۰≥p).   نتيجه‌گيري: نتايج نشان داد كه آموزش مهارت‌هاي تفكر نقاد از طريقِ تقويتِ سرمايه‌ رواني و منابعِ مقابله‌اي مشاركت‌كنندگان، كُنش‌وري آن‌ها را در دو قلمرو شناختي و هيجاني، ارتقا مي‌بخشد.