تحليل روايي بحران اوكراين؛ تقابل روايت‏ها و پادروايت‏ها

مراجعه به روايت‏ راويان از راه‌‏هاي شناخت علت‌هاي يك رويداد است. اين روش به‏‌ويژه براي فهم درگيري‏‌هاي تاريخي و منازعه ‌هاي شديد كه بيشتر، بحران تعريف مي‌‏شوند، قابليت و كارايي دارد. در اين نوشتار با ترسيم منازعۀ روسيه و اوكراين به‌عنوان داستاني روايي، به‌دنبال تبيين اين بحران از مسير باورهاي روايي رهبران دو كشور هستيم. پرسش اين نوشتار بر پايۀ ارتباط ميان روايت و پويايي تضاد اين است كه چه عاملي ناگزير و طولاني‌بودن بحران اوكراين را به‌وجود آورده است؟ با استفاده از روش تحليل محتواي كيفي جهت‏‌دار اين فرضيه‏ را به آزمون مي‌گذاريم كه تضاد روايت‏‌ها به‌عنوان باورهاي هويتي ناسازگار از سوي رهبران روسيه و اوكراين، زمينۀ اجتناب‏‌ناپذيربودن منازعه و قرارگرفتن آن در شمار بحران‏‌هاي طولاني‏‌مدت را به‌وجود آورده است. يافته‌‏هاي پژوهش نشان مي‏‌دهد كه جنگ پيش‌گيرانه، تهديدزدايي و ملت‏‌گرايي به ترتيب با سه روايت مشروعيت‏‌زدايي، منفي‏‌سازي و قرباني‏‌سازي عناصر داستان پوتين براي توجيه حمله به اوكراين را شكل داده است كه در سوي مقابل، زلنسكي با پادروايت‏‌هاي معكوس‌‏سازي، حاشيه‌‏راني و غيريت‏‌سازي، روايت پوتين را داستاني غيرواقع نشان داده است. تبديل منازعۀ دو كشور به بحران اجتناب‏‌ناپذير امروزي و پيش‌‏بيني‌پذير‌نبودن سرانجام آن، نتيجۀ همين تقابل روايي بوده است.