تبيين جامعه‌ شناختي رشد گروه‌هاي نوپديد ديني

در چند دهۀ اخير، جامعۀ ايران شاهد شكل‌ گيري و رشد گروه‌هاي معنويت ‌گرا بوده است. با توجه به اختلاف عقيدتي و رفتاري آشكاري كه اكثر اين گروه‌ها با فرهنگ سنتي جامعه دارند، فراوان شدن آن‌ها مسائلي را براي جامعه رقم زده است. حفظ نظم اجتماعي در مواجهه با اين واقعيت مبتني بر شناخت علمي و بي‌طرفانۀ آن است. جهاني‌شدن و وجود شباهت‌ بين معنويت‌ها و عرفان‌هاي نوظهور در ايران با تحولات ديني در ديگر نقاط جهان، پژوهشگران را ملزم مي‌كند تا شناسايي تحولات ديني را از چشم‌اندازي جهاني پي‌گيري كنند. يك بُعدِ اين شناسايي، شناخت روندهاي كلان اجتماعي و عوامل تسهيل­كننده­اي است كه بستر مناسب را براي ظهور اين تحولات در جهان و ايران فراهم مي­كنند. مسألۀ اين پژوهش، تبيينِ جامعه‌شناختي رشد گروه‌هاي نوپديد ديني از منظري جهاني و با هدف ارزيابي مواجهۀ رايج با آن است. در اين پژوهش، با استفاده از تحليل و استنتاج منطقي از پژوهش‌ها و يافته‌هاي پراكندۀ حوزۀ تخصصي جامعه‌شناسي دين، تبيين‌هاي مرتبط دسته‌بندي و تشريح مي‌شوند. اين تبيين‌ها در اين جا به سيزده دسته تقسيم شده‌اند و در پايان و بر مبناي ماهيت تحولات و روندهاي استنباط‌شده از تبيين‌ها، دربارۀ مواجهۀ رايج و مواجهۀ مناسب با گروه‌هاي معنويت ‌گرا اظهار نظر شده است.