آموزش عالي ايران و محيط ‌زيست پايدار از نگاه آگاهان كليدي

در ايران مانند ساير جوامع همراهي با فرايند جهاني ‌شدن و همچنين روند توسعه كشور، ضريب بهره‌گيري از طبيعت و احتمال آسيب رساندن به آن را شدت بخشيده است. انتظار مي‌رود نهاد تعليم و تربيت و به‌ويژه آموزش عالي در راستاي فرهنگ‌ سازي براي استفاده بهينه از طبيعت و تحقق محيط ‌زيست سالم و پايدار فعاليت كند. به اين دليل متن حاضر بر اين هدف متمركز است كه نشان دهد آموزش عالي ايران چگونه به مقوله محيط ‌زيست پرداخته است. اين مطالعه از حيث نظري بر آراء جان هانيگن و از جهت اسلوب تحقيق بر روش تحليل مضمون استوار است. مشاركت‌كنندگان در پژوهش شامل ده تن از مديران وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و همچنين كارگزاران سازمان حفاظت از محيط ‌زيست هستند كه به‌صورت نمونه‌گيري نظري و هدفمند انتخاب شدند و مورد مصاحبه عميق قرار گرفتند. در وهله اول پاسخگويان به اين واقعيت اشاره داشتند كه اگر الگوي هانيگن مبناي داوري باشد وزارت علوم، تحقيقات و فناوري در مورد پايداري محيط‌ زيست فعاليت خاصي انجام نداده است. در مرحله دوم در پاسخ به اين پرسش كه وزارت علوم، تحقيقات و فناوري در اين زمينه اساساً چه نوع فعاليتي مي‌تواند انجام دهد نكته و نظرهايي پيشنهاد شد. داده‌ها با استفاده از نرم ‌افزار مك كيودا تجزيه‌وتحليل شد. در وهله اول از يافته‌هاي به‌ دست‌ آمده 99 كد استخراج شد، سپس با طبقه‌بندي كدها 13 مقوله شامل مداخله برنامه‌ريزي‌شده حاكميت، توجه به اصل پيوستگي فرهنگي، آمايش سرزميني، آگاهي بخشي و آموزش عمومي، گفتمان سازي در دانشگاه‌ها، تقويت تشكل هاي مدني، اولويت بخشيدن به پژوهش درباره محيط‌ زيست پايدار، تدوين برنامه هاي آموزشي محيط‌ زيست محور، تقويت همكاري بين بخشي در راستاي محيط ‌زيست پايدار، بهره گيري از نقش متخصصان، ظرفيت سازي از طريق رسانه ها و مديريت سبز شناسايي و برجسته سازي شد.