بررسي تأثير كارآفريني فناورانه بر رشد شركت ‌هاي دانش ‌بنيان ايراني در حوزه فناوري زيستي، كشاورزي و مواد غذايي با تأكيد بر نقش ميانجي ديجيتالي‌ سازي و نوآوري

مقدمه و هدف: با توجه به شرايط پيچيده و پوياي محيطي همه شركت‌ها براي تدوام فعاليت خود نيازمند ايجاد و به‌كارگيري مهارت‌هاي اثرگذار در جهت اهداف شركت هستند. از سوي ديگر، با به‎ كار آمدن فناوري‌هاي جديد و بستر ديجيتال، شركت‌ها الزام به تطبيق اهداف خود در اين راستا شدند. يكي از متغيرهايي كه مي‌تواند شركت‌ها را در راستاي بهبود عملكرد هدايت كند و مطابق با بستر فناوري و محيط ديجيتال امروزي باشد، در ارتباط با كارآفريني فناورانه است، زيرا در جذب ارزش و اجراي نوآورانه علم و دانش پيشرو هست و مي‌تواند شركت را در رسيدن به اهداف خود هدايت كند. همچنين، استفاده از فناوري‌هاي ديجيتال، سرمايه‌گذاري‌هاي جديد كسب‌وكار را در مدل‌ها و عمليات كسب‌وكار ادغام مي‌كند و منجر به كارآفريني ديجيتال از طريق محصولات، ابزارها و پلت‎ فرم‌هاي ديجيتال مي‌شود. در اين راستا، ديجيتالي‌سازي مي‌تواند تغييرات پايدار را تسريع كند و به چالش‌هاي محيطي و حاكميتي پاسخ‌گو باشد و در عين حال با دسترسي به فرصت‌ها منجر به بهبود عملكرد شود. همچنين، در دنياي پيچيده متغير نوآوري يك عامل كليدي براي ايجاد مزيت رقابتي است كه نياز به حمايت و سرمايه‌گذاري دارد، زيرا نوآوري مطلوب مي‌تواند منجر به افزايش سهم شركت‌ها شود. به ‎همين دليل، هدف اين مطالعه بررسي نقش ميانجي ديجيتالي‌سازي و نوآوري در رابطه بين كارآفريني فناورانه و رشد شركت‌هاي دانش‌بنيان فعال در زمينه فناوري زيستي، كشاورزي و مواد غذايي است كه در مطالعات قبلي موردتوجه پژوهشگران قرار نگرفته است. مواد و روش‌ها: اين پژوهش از انواع پژوهش‌هاي فرضيه‌اي- استنتاجي، كمي و كاربردي محسوب مي‌شود. جامعه آماري اين پژوهش شامل شركت‌هاي دانش‌بنيان ايراني فعال در زمينه فناوري زيستي، كشاورزي و مواد غذايي است. تعداد جامعه آماري برابر با 480 شركت است كه تعداد نمونه از طريق فرمول كوكران برابر با 213 نمونه برآورد شد. گردآوري داده‌ها از طريق پرسشنامه با مقياس پنج سطحي ليكرت انجام پذيرفت و تعداد 189 پرسشنامه قابل‌ تحليل گردآوري شد. براي بررسي روابط بين متغيرها چندين فرضيه ارائه شد و براي تحليل آن‌ها از روش مدل‌سازي معادلات ساختاري بهره گرفته شد. در نهايت، از نرم‌افزارهاي SPSS24 و SmartPLS3 براي تجزيه‌ و تحليل داده‌ها بهره گرفته شد. يافته‌ها: خروجي نرم‌افزارها نشان مي‌دهد كه كارآفريني فناورانه بر رشد شركت در سطح اطمينان 99 درصد اثر مثبت و معنادار دارد. همچنين، نقش ميانجي ديجيتالي‌سازي در رابطه بين كارآفريني فناورانه و رشد شركت در سطح 99 درصد معنادار حاصل شد. علاوه‌براين، نقش ميانجي نوآوري در رابطه بين كارآفريني فناورانه و رشد شركت نيز در سطح 99 درصد تأييد شده است. نتيجه‌گيري: سهم اين مطالعه از تجزيه‌وتحليل‌ها ارائه يك مدل تجربي جديد و پر كردن شكاف موجود و ارائه راهكارهاي كاربردي در راستاي موضوع براي جامعه موردمطالعه است. اين مطالعه در راستاي رشد شركت‌هاي دانش‌بنيان فعال در زمينه فناوري زيستي، كشاورزي و مواد غذايي اقدام به بررسي كرد كه با توجه به محيط پيچيده و پوياي امروزي در اين ميان از متغيرهاي ديجيتالي‌سازي و نوآوري به‎عنوان متغير ميانجي بهره گرفته شد كه در مطالعات قبلي مورد توجه پژوهشگران نبوده است. نتيجه فرضيه اول پژوهش نشان مي‌دهد كه ابتكارات كارآفريني موجب تسهيل تصميمات در راستاي اهداف شركت‌ها مي‌شود. همچنين، تمركز بر كارآفريني مبتني بر فرايندهاي استرتژيك كه با اهداف بلندمدت سروكار دارد، مي‌تواند بر عملكرد شركت اثر مثبت داشته باشد و از سوي ديگر، طبق تحقيقات قابليت كارآفريني فناورانه نيز منجر به ايجاد مزيت رقابتي شده و رونق اقتصادي شركت‌ها را رقم مي‌زند. لذا اين مطالعه نيز به‎ طور خاص نشان داد كه كارآفريني فناورانه يك عامل پيش‌بين كليدي بر بهبود رشد شركت‌هاي دانش‌بنيان فعال در زمينه فناوري زيستي، كشاورزي و مواد غذايي است. در راستاي نتيجه فرضيه دوم پژوهش، دولت با سرمايه‌‌گذاري زيرساختي در حوزه كشاورزي و با اعمال سياست‌هاي تشويقي مانند حذف يا تخفيف در ماليات براي سرمايه‌گذاران، مي‌تواند توسعه كارآفريني بخش كشاورزي را رقم برند. بر اين اساس، شركت‌هاي دانش‌بنيان فعال در زمينه فناوري زيستي، كشاورزي و مواد غذايي با تمركز بر كارآفريني با بستر فناورانه مي‌توانند به ديجيتالي كردن روندهاي عملياتي، فرآيندي و توليدي خود اقدام كنند كه با تأكيد بر ديجيتالي‌سازي نتايج نشان مي‌دهند كه رشد شركت متأثر از اين متغير است. همچنين، نتيجه فرضيه سوم پژوهش نشان مي‌دهد كه شركت‌هاي دانش‌بنيان فعال در زمينه فناوري زيستي، كشاورزي و مواد غذايي با تمركز بر كارآفريني فناورانه مي‌توانند بر بهبود سطوح نوآوري در محصول و فرآيند خود اقدام كنند و موجبات بهبود عملكرد و رشد سهم خود در بازار مربوطه را فراهم كنند. قابل ذكر است كه نوآوري و تغيير براي شركت‌ها به منابع مهم مزيت رقابتي تبديل شده است و تمايل به كارآفريني نيز در بهبود عملكرد و تضمين منبع رشد آن‌ها نقش مهمي را ايفا مي‌كند. به‌طوركلي، اين مطالعه نشان داد كه شركت‌هاي دانش‌بنيان فعال در زمينه فناوري زيستي، كشاورزي و مواد غذايي با سرمايه‌گذاري بر فعاليت‌هاي كارآفريني فناورانه مي‌توانند بر رشد شركت خود اثرات مثبت بگذارند كه در اين بين، وجود متغيرهاي ديجيتالي‌سازي و نوآوري به‎ عنوان عوامل بسيار مهم شناسايي شدند كه پايه‌هاي رشد شركت‌هاي موردمطالعه را تقويت مي‌كنند. نتايج حاصل از اين پژوهش به شركت‌هاي دانش‌بنيان فعال در زمينه فناوري زيستي، كشاورزي و مواد غذايي در جهت تصميمات استراتژيك و فناورانه براي رشد شركت و بهبود عملكرد كمك مي‌كند. همچنين، اين مطالعه چندين پيشنهاد كاربردي را در راستاي يافته‌ها ارائه كرده است كه مي‌توانند در شركت‌هاي موردمطالعه عملياتي شوند.