شناسايي عوامل تأثيرگذار بر مشاركت فرشتگان كسب ‌و كار در طرح‌ هاي گردشگري روستايي با استفاده از نظريه داده بنياد

مقدمه و هدف: توسعه پايدار روستايي به ‌عنوان حوزه‌اي حياتي براي سياست‌گذاران و سازمان‌هاي توسعه در كشورها و ملل مختلف در نظر گرفته مي شود. برخي محققان معتقدند كه غلبه بر زوال اجتناب‌ناپذير روستايي و معكوس كردن ركود روستايي مستلزم جهت‌گيري سرمايه‌گذاري و اصلاح سياست‌هاي حمايتي است كه يكي از اين راهكارها مي‌تواند توسعه گردشگري در اين مناطق باشد. فعاليت‌هاي گردشگري روستايي در كنار همه عوامل كشاورزي و غير كشاورزي جهت ارتقاي توسعه اين مناطق فرصتي را براي جوامع روستايي فراهم مي‌كند تا سنت‌ها، صنايع‌دستي، غذاهاي محلي و زيبايي‌هاي طبيعي منحصربه‌فرد خود را به نمايش بگذارند و درنتيجه توسعه اقتصادي را با حفظ دارايي‌هاي فرهنگي و زيست‌محيطي خود ارتقا دهند. بودجه دولت به‌ويژه در كشورهاي درحال‌توسعه مانند ايران اغلب محدود است؛ بنابراين، تشويق بخش خصوصي براي مشاركت در تأمين مالي مشاغل در حوزه گردشگري روستايي مي‌تواند براي بقاي اين مشاغل مؤثرتر و كارآمدتر باشد. با توجه اهميت مشاركت فرشتگان كسب‌وكار در توسعه فعاليت‌هاي گردشگري و حمايت مؤثر از صنعت گردشگري روستايي نيازمند شناسايي عوامل مؤثر بر عرضه گردشگري و تأمين سرمايه لازم براي توسعه و رونق اين صنعت است. ازاين‌رو هدف اصلي اين پژوهش تدوين الگويي جهت شناسايي عوامل مؤثر بر مشاركت فرشتگان كسب‌وكار در طرح ‏هاي توسعه گردشگري روستايي است. مواد و روش‌ها: در اين پژوهش، به‌منظور تحليل داده‌هاي حاصل از مصاحبه‌هاي اكتشافي انجام‌شده، از اصول نظريه مبنايي يا داده بنياد استفاده شد. در اين ﭘﮋوﻫﺶ از رويﮑﺮد استراوس و كوربين در نظريه‌پردازي داده ﺑﻨﯿﺎد استفاده‌شده اﺳﺖ. تحقيق حاضر از نظر رويكرد تحقيق، كيفي بوده و برحسب هدف از نوع مطالعات كاربردي است. جامعه مورد مطالعه متشكل از سرمايه‌گذاران در حوزه‌هاي فناوري اطلاعات، گياهان دارويي، مؤسسان اقامتگاه‌هاي بوم گردي، اعضاي هيأت علمي دانشگاه هاي تهران و تربيت مدرس، و مديران و كارشناسان اجرايي (شاغل در وزارت ميراث فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري و وزارت جهاد كشاورزي) كه داراي تجربه عملي و دانش علمي در زمينه‌ي گردشگري روستايي، كارآفريني و توسعه پايدار روستايي بودند كه به‌صورت گلوله برفي انتخاب‌شده‌اند. به‌منظور تعيين اعتبار داده‌هاي جمع آوري شده، از بررسي پيوسته داده‌ها، تحليل داده‌ها هم‌زمان با جمع‌آوري آن‌ها، كدگذاري مجدد داده‌هاي جمع آوري شده توسط دو تن از پژوهشگران ديگر مشاركت‌كننده در تحقيق كيفي و درگيري پيوسته پژوهشگر با داده‌ها استفاده شد. براي افزايش اعتبارپذيري داده‌ها، مصاحبه شوندگان از ذي‌نفعان مختلف و با ديدگاه‌ها و منافع متفاوت انتخاب شدند. استفاده از منابع مكمل نيز يكي ديگر از روش‌هاي افزايش اعتبارپذيري بود كه با مراجعه به منابع علمي دربارۀ موضوع پژوهش به غناي داده‌ها و افزايش اعتبار آن‌ها افزوده شد. مفاهيم نيز با مصاحبه‌شوندگان در ميان گذاشته شد و صحت برداشت‌ها موردبررسي قرار گرفت و مقوله‌ها و خرده مقوله‌ها از طريق مشاركت مصاحبه‌شوندگان به تأييد رسيد. در اين پژوهش با ۱۷ نفر در بازه زماني شهريور تا آبان مصاحبه انجام شد و از مصاحبه 14 به بعد داده جديدي به ‎دست نيامد و به سطح اشباع نظري رسيد. در اين پژوهش به‌منظور تحليل داده‌ها از فرايند كدگذاري باز، كدگذاري محوري و كدگذاري انتخابي استفاده ‌شده است. يافته‌ها: داده‌هاي جمع‌آوري‌شده از طريق كدگذاري مورد تحليل قرار گرفت و 13 مقوله به‌دست‌آمده در پنج دسته عوامل علّي، عوامل زمينه اي، عوامل مداخله‌گر، راهبردها و پيامدها قرار گرفته و در نهايت مدل پارادايمي اين مطالعه طراحي شد. مقوله‌هايي چون ميزان جذابيت طرح كسب و كار، علاقمندي سرمايه گذار به موضوع كسب و كار، تجربه و دانش فرشته كسب وكار در حوزه طرح ارائه شده، و ميزان مورد اطمينان بودن كارآفرين از جمله شرايط علّي شناسايي شده در اين مطالعه بودند. فراهم بودن زيرساخت ‎هاي موردنياز، كاهش بروكراسي و تسهيل اخذ مجوزهاي موردنياز، توجه مناسب دولت به بخش گردشگري، دسترسي مناسب به روستاهاي هدف گردشگري از جمله شرايط زمينه اي شناخته شده در اين مطالعه بودند. وجود ثبات سياسي و اقتصادي در روابط بين الملل، امنيت حوزه سرمايه گذاري، و عدم وجود انحصار و تصدي‎گري دولت در حوزه موردنظر سرمايه گذاري، برخي از عوامل مداخله گر شناسايي شده تاثيرگذار بر مشاركت فرشتگان كسب و كار در طرح‌هاي توسعه گردشگري روستايي بودند. مواردي چون اصلاح قوانين مالياتي براي سرمايه گذاران و كارآفرينان حوزه گردشگري روستايي، فراهم كردن زمينه ورود فناوري‌هاي نو به كشور و مناطق روستايي، تيم بندي مناسب در راستاي اجراي برنامه‌هاي توسعه گردشگري روستايي، و تدوين راهكارهايي به منظور حفظ حقوق مالكيت فكري ايده‌هاي كارآفرينان از جمله راهبردهاي ارائه شده به منظور توسعه مشاركت فرشتگان كسب و كار در سرمايه گذاري طرح‌هاي توسعه گردشگري روستايي در اين پژوهش مي باشند. نتيجه‌گيري: عوامل فرهنگي و فرهنگ‌هايي كه كارآفريني، ريسك‌پذيري و نوآوري را در اولويت قرار مي‌دهند، ممكن است محيط مساعدي را براي سرمايه‌گذاران فرشته ايجاد كنند تا در پروژه‌هاي گردشگري روستايي مشاركت كنند. عوامل اقتصادي و يك اقتصاد قوي و رو به رشد باقدرت خريد مي‌تواند با ايجاد تقاضا براي خدمات گردشگري، سرمايه‌گذاري فرشته را جذب كند. در زمينه‌ي ثبات سياسي، يك محيط سياسي حمايت‌كننده با سياست‌هاي مطلوب، مزاياي مالياتي و مقررات كارآمد مي‌تواند سرمايه‌گذاران فرشته را تشويق كند تا در پروژه‌هاي گردشگري روستايي مشاركت كنند. چارچوب‌هاي قانوني قوي و يك سيستم حقوقي شفاف اعتماد سرمايه‌گذاران را افزايش مي‌دهد و مشاركت آن‌ها را در پروژه‌هاي گردشگري تشويق مي‌كند. نوع و كيفيت طرح‌هاي تجاري براي طرح‌هاي گردشگري روستايي مي‌تواند بر مشاركت فرشتگان تجاري تأثير بگذارد. معرفي قوانين و سياست‌هايي كه سرمايه‌گذاري فرشتگان تجاري در گردشگري روستايي را تسهيل مي‌كند، محيط نظارتي مطلوبي را فراهم كند. رويه‌هاي شفاف براي دريافت مجوزها و تملك زمين مي‌تواند اعتماد سرمايه‌گذاران را افزايش دهد. سطح تدابير امنيتي و ايمني و ايجاد يك محيط امن با اقدامات كافي براي محافظت از گردشگران و سرمايه‌گذاري‌ها براي جذب سرمايه‌گذاران فرشته بسيار مهم است. عوامل اجتماعي از جمله حمايت جامعه، ميراث فرهنگي و پذيرش اجتماعي از توسعه گردشگري مي‌تواند مشاركت فرشتگان تجاري در گردشگري روستايي را شكل دهد. ادغام فناوري در گردشگري روستاي علاوه بر اين، تسهيل دسترسي به زيرساخت‌هاي فناوري مقرون‌به‌صرفه، مانند اتصال به اينترنت، مي‌تواند كارآفرينان روستايي را توانمند كند و آن‌ها را قادر سازد تا از ابزارهاي ديجيتال به‌طور مؤثر استفاده كنند. عوامل فردي ازجمله ريسك‌پذيري، تخصص و توانايي مالي سرمايه‌گذاران فرشته مي‌تواند بر مشاركت آن‌ها در گردشگري روستايي تأثير بگذارد. پرداختن به عوامل فرهنگي، اقتصادي، سياسي، منابع، حقوقي، برنامه‌ريزي، فناوري، امنيت، زيرساخت‌ها، تيم ‎سازي، امكانات، اجتماعي و عوامل فردي براي تقويت مشاركت فرشته‌هاي تجاري در توسعه گردشگري روستايي ايران بسيار مهم است.