تحليل اثرات شاخص جوي دما بر جرايم خشونت‌‌آميز ومالي (مطالعه موردي مراكز استان‌‌ها)

هدف: رابطه بين فاكتورهاي ‌‌جغرافيايي مانند شرايط جوي و متغيرهاي آب‌‌و‌‌هوايي از يك‌سو و رفتار مجرمانه از سوي ديگر، موضوعي‌‌ مهم در تحقيقات‌‌ جرم‌‌شناسي است. تغييرات آب‌‌و‌‌هوايي و هشدارهاي مبني بر گرم شدن بيش از حد كره زمين، علاوه بر اثرات جغرافيايي، اقليمي و اقتصادي ممكن است باعث افزايش قابل‌‌توجهي در فعاليت‌‌هاي‌‌ مجرمانه شود؛ از اين‌رو هدف از پژوهش حاضر تبيين اثر دما بر نرخ ‌‌جرايم به‌‌موجب مدل‌‌هاي ‌‌مختلف جرم‌‌شناختي است.روش: اين مطالعه با استفاده از روش‌هاي آمار توصيفي و استنباطي از جمله «مدل‌‌هاي سري زماني رگرسيوني، مدل‌هاي خطي با اثرات آميخته براي تحليل داده‌هاي طولي و تحليل واريانس چند متغيره» و داده‌‌هاي جمع‌‌آوري‌‌شده از سوي مركز آمار قوۀ قضاييه در خصوص برخي جرايم بين سال‌‌هاي ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۰ در ۲۸ استان‌‌ كشور، بررسي ‌‌مي‌‌كند كه آيا تغييرات در دما بر نرخ‌‌ جرايم توأم با خشونت و جرايم ‌‌مالي تأثير مي‌‌گذارد يا خير و شدت اين هم‌تغييري چگونه است.يافته‌‌ها: بر اساس آزمون‌‌هاي انجام‌‌شده، دما اثر معناداري روي جرايم خشونت‌‌آميز دارد، به‌‌طوري‌‌كه با افزايش دماي ۱۰ درجه سانتي‌گراد شاهد ۰.۹ واحد افزايش در ارتكاب اين دسته‌ ‌جرايم هستيم. در مقابل، جرم‌‌ سرقت در انواع خود اعم از سرقت توأم با خشونت يا بدون خشونت، در نيمه دوم سال، يعني فصول سرد افزايش ‌‌مي‌‌يابد.نتيجه‌‌گيري: يافته‌‌هاي‌‌ پژوهش در خصوص جرايم خشونت‌‌آميز منطبق با نظريات پرخاشگري عاطفي‌‌ عمومي و فعاليت روزمره است كه افزايش جرايم را تابع خطي افزايش دما مي‌‌دانند و در راستاي كاهش اين دسته از جرايم لازم است تغييراتي در سياست‌‌ها و برنامه‌ريزي‌هاي پليسي، مديريتي و محيطي صورت‌ ‌بگيرد. همچنين يافته‌‌هاي ‌‌پژوهش حاكي از آن است كه جرايم‌‌ مالي تابع مدل شوك اقتصادي هستند؛ بنابراين كاهش اين دسته از جرايم در فصول سرد نيازمند برنامه‌ريزي‌هاي اقتصادي، به‌‌ويژه در حوزه مشاغل‌‌ موقت است.