بررسي ديدگاه پروفسور فان اس در خصوص رافضيان و عقايد آنها

يكي از آثار مهم يوزف فان اِس. اسلام‌ شناس آلماني، كتاب «كلام و جامعه» است. بخشي از جلد اول اين كتاب به تبيين ديدگاه‌هاي كلامي شيعه اختصاص يافته است. يكي از فرقه‌هاي شيعه كه دربارهٔ آن سخن گفته شده، شيعهٔ رافضي است. بازشناسي دقيق مفهوم «رافضي»، تعريف، دايرهٔ مصداقي و حتي عقايد منتسب به رافضه، نيازمند بررسي دقيق و كنار هم قرار دادن مطالب پراكندهٔ نويسنده است. مقالهٔ حاضر مجموعه مطالب منتسب به رافضيان را به لحاظ سندي و محتوايي، به شيوهٔ «كتابخانه‌اي» و «تحليل اسنادي» تحليل و بررسي كرده است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد بسياري از مطالب ذكر شده مستند به كتب اهل سنت و حتي گاهي با سند ضعيف است. همچنين در مواردي كه به كتب شيعي استناد شده، گاهي مبتني بر احاديث داراي سند ضعيف بوده و يا نويسنده بدون در نظر گرفتن قراين، تفسير به رأي كرده و حتي در بعضي موارد، تقطيع حديث منجر به بدفهمي روايت شده است. مطالب ايشان كه مستند مستشرقان است نيازمند بررسي و ارزيابي است.