بررسي و تحليل تنوّع واژگاني و تأثير آن بر سبك و فضاي شعر در سروده‌هاي «نيما يوشيج» و «بدر شاكرالسيّاب» بر پايه نظريه «جانسون»

نيما يوشيج (در ايران) و بدرشاكرالسيّاب (در عراق) از نخستين پيشروان رهايي شعر از قيود كلاسيك و هدايت آن در مسير نوگرايي هستند. اگرچه به لحاظ زمان و مكان از يكديگر دور بوده اند در بسياري وجوه همچون زبان شعري، محيط زندگي و آموزش، تفكّرات سياسي و دغدغه هاي اجتماعي ماننده اند.نظريه زبانشناختي «تنوّع واژگان» جانسون يكي از شاخصترين ابزارهاي مطالعه متون است كه در شاخه‌هايي همچون نقد ادبي، مطالعات تطبيقي و سبك شناسي كارآمد است و مي‌كوشد با استفاده از شيوه‌هاي آماري و با رويكردي ميان رشته‌اي به سنجش ميزان نوآوري شاعران و نويسندگان در دايره لغات پرداخته و مؤلفه‌هاي سبكي آنان را تحليل ‌كند.پژوهش حاضر به شيوه توصيفي ـ تحليلي و با بهره گيري ازروش هاي آماري نخست بر اساس مباني نظري جانسون به بررسي و مقايسه تنوّع واژگان دو شاعر در يك پيكره زباني سه هزار كلمه‌اي پرداخته،سپس آن‌ها راازمنظر همگرايي و واگرايي مضامين و چگونگي خلق فضاهاي گوناگون بررسي كرده است.حاصل آنكه شمارگان واژگان متنوّع در شعر بدرشاكرالسيّاب 230 كلمه بيش از نيما است و با شيب كمتري نسبت به شعر او كاهش مي‌يابد.اين بدان معنا است كه سيّاب دايره لغات وسيعتري نسبت به نيما يوشيج داشته و بر زبان چيره‌تربوده است.نيز عليرغم حضور صداي مستقلّ هر شاعر، دغدغه‌هاي ذهني يكسان باعث خلق دايره‌هاي معنايي بر گِرد هسته‌هايي مشترك همچون: «مرگ انديشي، طبيعت، عشق، زادگاه و مقوله‌هاي اجتماعي» شده است. اين مؤلفه‌ها در واژگان مشترك مذكور به كمك « فضاسازي» عينيّت يافته كه نشانگر تفاوت سبك،ديدگاه و شرايط زندگي دو شاعر است.