توصيف به عنوان تمهيدي سينمايي در رمان جاي خالي سلوچ محمود دولت آبادي

توصيف به عنوان عنصري اساسي در فضاسازي، بيان جزئيات، تصوير‌سازي و واقع‌نمايي در داستان نقش اساسي ايفا مي‌كند. از آنجا كه توصيف اين ظرفيت را دارد كه در خلق تصاوير پويا و نمايش شخصيت، مكان، زمان و نيز پيشبرد داستان، فضايي فراتر از داستان ايجاد كند و جنبه نمايشي يك اثر داستاني را افزايش دهد، مي‌تواند عنصري نمايشي‌ساز تلقي شود و از اين طريق ظرفيت نمايشي يك اثر مورد بررسي و ارزيابي قرار گيرد. از اين رو در اين پژوهش، رمان «جاي خالي سلوچ» دولت‌آبادي كه رماني واقع‌گرا و پر از توصيفات دقيق است؛ مورد بررسي قرار گرفته است تا مطابقت توصيف‌هاي اين داستان با نماهايي كه در سينما به كار مي‌رود و جنبه‌هاي نمايشي آن كه مي‌تواند در اقتباسي سينمايي مورد استفاده قرار گيرد، روشن شود. شيوه پژوهش كتابخانه‌اي و اسنادي است كه به روش توصيفي ـ تحليلي انجام شده است. نتايج اين پژوهش روشن مي‌كند، عنصر توصيف واقع‌گرا در اين رمان به‌درستي مي‌تواند به نماهاي سينمايي تبديل شود و تدوين كه شيوه‌اي كاملاً سينمايي است در نماهايي كه به وسيله توصيف در متن داستان ايجاد شده نمود يابد و اين اثر داستاني از ظرفيت نمايشي برخوردار شده و امكان اقتباس سينمايي از آن را فراهم آورد.