بررسي و تحليل زمينۀ اجتماعي تعامل زبان و شعر فارسي و تركي بر اساس آراي بورديو

مقالۀ حاضر در نظر دارد با استفاده از ديدگاه بازار زبان‎شناختي بورديو به مطالعۀ زمينه‎هاي اجتماعي تأثير شعر و زبان فارسي بر زبان و شعر تركي بپردازد و همچنين تأثيرپذيري ادبي و فرهنگي زبان فارسي از زبان تركي در دوران انقلاب مشروطه را مورد بررسي قرار دهد. بورديو، زبان را مانند كالايي مي‎داند كه در بازار معامله مي‎شود و خريدوفروش آن بيشتر تابع منطق بازار است. هنگامي كه زباني در بازار مسلط مي‎شود، قيمت شيوه‎هاي ديگر بيان، براساس آن تعيين مي‎شود و گروه‎هايي كه چنين زباني را به زبان خود تبديل مي‎كنند، به‎طور مشروعي بر ابزارهاي فهم سلطه مي‎يابند. اين بازار زبان‎شناختي است كه گفتارهاي برخي از افراد و گروه‎ها را در صدر مي‎نشاند و گفتارهاي برخي ديگر را محدود و حتي طرد مي‎كند. زبان فارسي سده‎ها بر ميدان يا بازار شعر و ادبيات مسلط بود و در دربار، حلقه‎هاي تصوف و عرفان رواج داشت. شعر كلاسيك تركي نيز تحت تأثير شعر عروضي فارسي تكوين يافته و به حوزۀ دربار و عرفان و تصوف راه پيدا كرد. به‎واسطۀ شعر عروضي فارسي، لغات بسياري به شعر كلاسيك تركي، و سپس تعدادي از اين لغات در زبان مردم نيز داخل شد. باوجوداين، زبان و شعر فارسي در ادبيات شفاهي تركي چندان نفوذي نداشت. از اوايل قرن بيستم موضوعات اجتماعي و زبان محاوره وارد شعر ادبي تركي گرديد و شكل و مضمون شعرها ساده شد و ادبيات فارسي نيز از اين شيوه متاثر شد و در نتيجه جريان تأثير و تأثّر ادبي و فرهنگي از تركي به سوي فارسي تغيير يافت.