آينده‌نگاري مدل كسب و كار شركت‌هاي ارائه دهندۀ خدمات مالياتي

در قوانين ايران، صدور صورتحساب الكترونيكي بر عهده شركت‌هاي ارائه دهندۀ خدمات مالياتي قرار گرفته‌است. عدم قطعيت‌هاي موجود، باعث ابهام در آيندۀ كسب و كار شركت‌هاي مذكور شده‌است. سؤال اصلي پژوهش اين بود كه مدل‌ كسب و كار شركت‌هاي‌ ارائه دهنده خدمات مالياتي متناسب با هريك از سناريوهاي پيش رو چگونه است؟ در اين پژوهش تلاش شد با اتخاذ رويكرد مبتني آينده‌نگاري در طراحي مدل كسب و كار، راهكاري عملي براي پاسخ به اين سؤال ارائه شود. براي اين منظور از چهارچوب طراحي مدل كسب و كار مبتني بر آينده‌نگاري استفاده شد. اين پژوهش، كاربردي، از نوع تركيبي، داراي راهبرد تجربي-تحليلي اكتشافي، رويكرد استقرائي-قياسي و فلسفه آن پراگماتيسم بود. نمونه گيري از ميان خبرگان موضوع كه جامعه تجربي پژوهش بودند، به روش قضاوتي صورت گرفت و 15 خبره انتخاب شدند. در مرحله نظري از روش مرور سيستماتيك و در مرحله تجربي در محيط خبرگاني از ابزار پرسشنامه براي جمع‌آوري و روش‌ها و فنون تحليل پستل، آزمون دوجمله‌اي، كريتيك، ويكورفازي، GBN، TASCOI، مولتي‌مورا، بوم مدل كسب و كار، عوامل كليدي موفقيت، رهنگاشت، كارگاه و نرم‌افزارهاي SPSS و Excel براي تحليل اطلاعات استفاده شد. از ميان 36 پيشران اوليه بدست آمده از پيشينه و نظرات خبرگان، 11 پيشران مهم و 2 عدم قطعيت كليدي «نتنظيم‌گري واحد/چندگانه» و «نرخ تعرفه اقتصادي و رقابتي/غير اقتصادي و دستوري»، استخراج شدند. در پاسخ به سؤال اصلي پژوهش چهار سناريو تدوين، سناريوي محتمل تعيين و مدل‌ كسب و كار و رهنگاشت متناسب با سناريوها ارائه شد. نتايج نشان داد با بكار بردن بينش‌هاي حاصل از آينده‌نگاري در طراحي مدل‌هاي كسب و كار، علاوه بر در نظر گرفتن آينده‌هاي بديل و سير تحول به وضع مطلوب، مي‌توان با ساخت چشم‌انداز راهبردي، كسب و كار شركت‌هاي ارائه دهنده‌ي خدمات مالياتي را آينده‌گرا نمود.