مدل‌سازي عامل بنيان اختلال در سازمان توسط عوامل انساني يا هوشمند: مروري نظام‌مند

زمينه و هدف: اختلالات سازماني نقش بسيار مهمي در افت عملكرد و كاهش اثربخشي و كارايي سازمان‌ها دارند كه مي‌توانند منشأ داخلي، خارجي، انساني و يا هوشمند داشته باشند. لذا، پژوهش حاضر با هدف شناسايي اين عوامل و مدل‌سازي آن‌ها انجام گرديده است. روش شناسي: به‌منظور ارائه يك مدل جامع از مطالعات اين حوزه، از روش‌شناسي مطالعات ثانويه استفاده‌شده و با به‌كارگيري روش مرور نظام‌مند، كليدواژه‌هاي مهم مرتبط با سؤالات پژوهش در عنوان و چكيده تعداد 196 مقاله از سال 2000 تا 2023 كه بيشترين نزديكي و ارتباط معنايي نزديكي با موضوع پژوهش داشته‌اند موردبررسي قرار گرفت و پس از چند مرحله بررسي و حذف مطالب تكراري و غير مرتبط، در نهايت 74 مقاله براي بررسي جامع و استخراج داده‌ها انتخاب شدند كه با روش تحليل محتواي كمي، اطلاعات به‌دست‌آمده با تلخيص مطالب دسته‌بندي و مورد تجزيه‌وتحليل قرار گرفت. يافته ها: يافته‌ها نشان‌دهنده آن است كه مقوله‌هاي مرتبط با حوزه‌هاي مهم اجتماعي، اقتصادي، روان‌شناختي، جرم، علوم پزشكي و فن‌آوري‌هاي ارتباطي، شش مقوله پرتكرار هستند كه مطالعات اين حوزه در سازمان‌ها را پوشش مي‌دهد. ضمناً عوامل مؤثر بر اختلال در سازمان‌ها كه شناسايي‌شده‌اند، عليرغم اينكه از نظر ماهيت و منشأ متنوع هستند، مي‌توان آن‌ها را در دو گروه اصلي «عوامل مشاهده شونده» و «عوامل پنهان» طبقه‌بندي نمود. نتايج: مدل‌سازي عامل بنيان اختلال در سازمان توسط عوامل انساني و هوش مصنوعي يك موضوع مهم و پركاربرد در زمينه‌هاي مديريت سازماني و امنيت اطلاعات است. اين رويكرد در شناسايي، پيش‌بيني و مديريت تهديدات امنيتي در سازمان‌ها كمك فراواني نموده است. بعلاوه در مدل‌سازي تحليل عامل بنيان اختلال در سازمان‌ها، مجموعه‌اي از نظريه‌ها و مدل‌ها كه مهم‌ترين آن‌ها نظريه نمايندگي و نظريه هزينه معاملات هستند مورد استناد بوده است.