شفاعت از ديدگاه ملاصدرا با ابتنا بر نصوص ديني

هدف: پژوهش پيش رو، با هدف بررسي و تبيين شفاعت از ديدگاه ملاصدرا و از منظر آيات و روايات انجام شده است. روش: اين پژوهش به روش توصيفي و تحليل اسنادي با رويكرد استفاده از ابزار كتابخانه‌اي انجام شده است. يافته‌ها و نتيجه: مسئلۀ شفاعت را حكماي مسلمان، از جمله عارف و فيلسوف شيعه، صدرالمتألهين شيرازي بر مبناي قاعدۀ امكان اشرف فيوضات الهي به عالم ممكنات تبيين كرده و آن را نوري مي‌داند كه از حضرت الهيه بر جواهر مي‌تابد. اين نور و فيض الهي بايد از طريق و به واسطۀ ممكن‌الوجود اشرف به ممكنات اخَس در سير مراتب و در قوس نزولي بر مبناي قاعدۀ فوق، نور شفاعت از طريق واسطه‌ها از اشرف به مادون تجلي مي‌يابد در اين سير، واسطه‌ها در سلسلۀ آفرينش عبارتند از: عقول و نفوس و طبايع كلي و در سلسلۀ بازگشت و عود عبارتند از: انبيا و اوليا و علما. همان‌طور كه قوام اشخاص به طبيعتشان است، قوام طبايع به نفوس و قوام نفوس به عقول است. پس از اين منظر، حكماً امر شفاعت ذومراتب است. ملاصدرا تحكيم ارتباط با جوهر نبوت را به واسطۀ شدت محبت و كثرت مواظبت بر سنن و فزوني ذكر و نماز و صلوات معرفي مي‌كند. ايشان معتقد است حقيقت شفاعت به وجود واسطه در دريافت نور و فيض الهي مربوط است و در مراتب مختلف به يك حقيقت بازمي‌گردد. بين واسطۀ نخست و ثاني، تفاوت ماهيتي وجود ندارد؛ جز آنكه تفاوت از نظر قوّت و ضعف يا به اصالت و تبعيت است.