تحليلي بر مناسبات شيوخ صفوي با آل چوپان (700 - 758 هـ. ق)

قدرت و حاكميت آل چوپان مقارن با عصر مرشدي شيخ صفي الدين اسحاق اردبيلي و فرزندش شيخ صدرالدين موسي بود، ميان آنها مناسباتي برقرار شد كه در اواخر حكومت ملك اشرف به سردي گراييد و سياست تعامل ميان دو خاندان به رويارويي و تقابل كشيده شد. به سبب آنكه از يك سو فراز و فرود خاندان چوپاني در اين عصر و در ارتباط با شيوخ صفوي بود و از سوي ديگر مهـم‌ترين دسـتاوردهاي شيوخ صفوي كه اساسي براي تشكيل حكومتـشان شد در اين عصر و در ارتباط با قدرت هاي سياسي و از جمله آل چوپان شكل گرفت اين دوره يكي از ادوار مهم بشمار مي رود. پژوهش حاضر با رويكردي توصيفي- تحليلي و با تكيه بر منابع كتابخانه اي و اسنادي درصدد بررسي مناسبات ميان آل چوپان و شيوخ صفوي، تبيين عوامل تأثيرگذار بر روابط ميان آنها و پيامدهاي اين مناسبات است. يافته هاي پژوهش حاكي از آن است كه چوپانيان هم از سر ايمان و اعتقادي كه به شيوخ صفوي داشتند و هم براي تحكيم موقعيت شان در دربار ايلخاني و سپس براي مشروعيت و تقويت پايه هاي حكومتشان، با شيوخ صفوي مناسباتي نزديك و دوستانه برقرار نمودند، اما ملك اشرف چوپاني به محض تثبيت قدرت، به علت ويژگي هاي شخصيتي هم در ثروت زياد خانقاه اردبيل طمع نمود و هم نسبت به فعاليت هاي شيخ صدرالدين موسي دچار سوظن شده بنابراين درصدد حذف وي برآمد، شيخ صدرالدين مجبور به ترك اردبيل شد و در گيلان پناه گرفت، اين مسئله موجب برقراري روابط ميان شيخ صدرالدين موسي و جاني بيك حاكم دشت قبچاق شد چنانچه جاني بيك احتمالاً با حمايت شيخ صدرالدين موسي آذربايجان را تصرف و حكومت چوپاني را ساقط نمود