ژئوشيمي زيست‌محيطي، منشأ و ارزيابي خطر سلامتي عناصر بالقوه سمّي در خاك شهري شاهرود، استان سمنان

هدف از انجام اين پژوهش، بررسي ژئوشيمي زيست محيطي، منشأ و خطر سلامتي عناصر بالقوه سمّي در خاك‌هاي شهري شاهرود، استان سمنان است. به اين منظور غلظت عناصر اصلي و جزئي در 26 نمونه خاك سطحي توسط دستگاه ICP-MS اندازه گيري شد. ميانگين غلظت كل عناصر آرسنيك، كادميم، كبالت، كروم، مس، منگنز، موليبدن، نيكل، سرب، و روي به ترتيب 9/7، 1/0، 4/7، 5/77، 8/59، 9/448، 8/0، 5/31، 7/35، و 1/104 ميلي‌گرم بر كيلوگرم است. نتايج حاصل از محاسبه ضرايب ژئوشيميايي (ضريب غني شدگي، ضريب زمين انباشت، شاخص تك عاملي، شاخص آلودگي يكپارچه نمرو و شاخص خطر اكولوژيكي بالقوه) نشان مي‌دهد كه نمونه هاي خاك نسبت به عناصر بالقوه سمّي به ويژه آرسنيك، سرب و مس آلوده اند و بيشترين آلودگي در مناطق شمالي شهر مشاهده مي شود. تحليل خوشه اي و تحليل مؤلفه اصلي نشان مي‌دهد كه منشأ احتمالي عناصر كبالت و منگنز طبيعي مي‌باشد در حالي كه عناصر كروم، موليبدن، نيكل، روي، مس، آرسنيك، كادميم و سرب از منشأ انساني (به ويژه فعاليت‌هاي صنعتي و ترافيك ) وارد خاك شده اند. ارزيابي خطر سلامتي نشان مي‌دهد كه بلع سرب براي كودكان با خطر غيرسرطان‌زايي همراه است. خطر سرطان‌زايي عناصر آرسنيك، نيكل و كروم از طريق مسير بلع براي كودكان بيشتر از مقدار استاندارد (4-^10×1) است. با توجه به نتايج به دست آمده، آلودگي خاك منطقه به عناصر سرب، آرسنيك، مس، كروم و نيكل بايد مورد توجه قرار گيرد.