برآورد ارزش اصلاحي صفات مورفولوژيك آفتابگردان دانه روغني تحت شرايط نرمال و تنش خشكي با نشانگرهاي ‏ميكروساتليت و مبتني بر رتروترنسپوزون ‏

اطلاع از نحوه عمل (افزايشي/ غالبيت) و ميزان اثر ژن‌ ها يكي از ضروريت‌ها جهت دست‌يابي به ارقام با عملكرد و كيفيت بالاست. برآورد ارزش اصلاحي (اثر افزايشي) مي‌تواند به واسطه نشانگر‌ها و از طريق بهترين پيش‌بيني خطي نااُريب انجام ‌شود. در پژوهش حاضر 100 ژنوتيپ آفتابگردان دانه روغني، بر اساس طرح لاتيس 10 10 طي دو سال زراعي 1392-1393 تحت دو شرايط نرمال و تنش خشكي (محدوديت آبياري) ارزيابي شدند. ارزش اصلاحي 13 صفت در 78 ژنوتيپ از 100 ژنوتيپ به واسطه داشتن داده‌هاي ژنوتيپ‌سنجي با نشانگرهاي SSR و مبتني بر Retrotransposon در هر يك از شرايط نرمال و تنش خشكي (محدوديت آبياري) از طريق بهترين پيش‌بيني خطي نااُريب (BLUP) برآورد شد. به اين منظور از ماتريس خويشاوندي يا Kinship حاصل از داده‌هاي مولكولي SSR و مبتني بر Retrotransposon استفاده شد. با توجه به مجموع رتبه‌هاي ارزش‌هاي اصلاحي همه صفات مورد مطالعه و بر اساس داده‌هاي مولكولي هر دو نشانگر، تحت شرايط نرمال ژنوتيپ‌هاي 47،11،8 و 35 و تحت شرايط تنش خشكي (محدوديت آبياري) ژنوتيپ‌هاي 8، 11 و 35 از بالاترين رتبه ارزش اصلاحي برخوردار بودند. بر اساس داده‌هاي مولكولي SSR در شرايط نرمال ژنوتيپ‌هاي 76، 36، 34 و 41 و بر اساس داده‌هاي مولكولي مبتني بر رتروترنسپوزون ژنوتيپ‌هاي 61، 78، 72 و 52 و در شرايط تنش خشكي (محدوديت آبياري) بر اساس داده‌هاي مولكولي SSR ژنوتيپ‌هاي 76، 38، 34، 29 و 70 و بر اساس داده‌هاي مولكولي مبتني بر رتروترنسپوزون ژنوتيپ‌هاي 16، 71، 78 و 61 از پايين‌ترين رتبه‌ ارزش اصلاحي برخوردار بودند. در مجموعِ دو شرايط و با در نظر گرفتن كلِ صفات مورد مطالعه و هر دو نشانگر مولكولي، ژنوتيپ‌هاي 8، 11 و 35 با ارزش اصلاحي بالا به عنوان والدين مطلوب براي اصلاح صفات در برنامه‌هاي به‌نژادي معرفي مي‌شوند.