مقايسه اثربخشي آموزش واقعيت‌درماني و مثبت‌انديشي بر خودناتوان‌سازي و جهت‌گيري منفي به مشكل، با نقش تعديل كننده جنسيت در نابينايان

هدف پژوهش حاضر اثربخشي آموزش واقعيت‌درماني و مثبت‌انديشي بر خودناتوان‌سازي و جهت‌گيري منفي به مشكل، با نقش تعديل‌كننده جنسيت در دانش‌آموزان نابيناي مقطع متوسطه دوم در شهر اردبيل بود. روش پژوهش نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون – پس‌آزمون و پيگيري بود. جامعه آماري متشكل از دانش‌آموزان دختر و پسر نابيناي مقطع متوسطه دوم شهر اردبيل (سال تحصيلي ۱۳۹۹) بود. ۶۶ نفر داوطلب بصورت هدفمند و به روش نمونه‌گيري تصادفي در دو گروه آزمايش و يك گروه گواه (هر گروه ۲۲ نفر) انتخاب شدند، آموزش مداخله‌اي براي گروه واقعيت‌درماني ۱۰ جلسه و مثبت‌انديشي ۸ جلسه در نظر گرفته شد. نابينايي مطلق و تحصيل در مقطع متوسطه دوم به عنوان ملاك ورودي و تحت نظر روانپزشك نبودن، عدم مصرف دارو و عدم حضور در بيش از 3 جلسه، به عنوان ملاك‌هاي خروجي در نظر گرفته شد. داده‌ها با پرسشنامه خودناتوان‌سازي، و جهت‌گيري منفي ‌به مشكل جمع‌آوري شدند. براي تحليل داده‌ها از آزمون تحليل كووارايانس چند متغيره و آزمون تعقيبي بنفروني بوسيله نرم افزار 21 spssاستفاده شد. يافته‌ها بيانگر آن بود كه مداخله درماني مثبت‌انديشي و واقعيت‌درماني موجب ظهور تفاوت بين دوگروه آزمايش و گروه گواه با نقش تعديل كننده جنسيت در خودناتوان سازي و جهت‌گيري منفي به مشكل بود، كه البته در دوره پيگيري نيز ماندگار بود (0/05 P). مي‌توان نتيجه گرفت كه آموزش واقعيت درماني و مثبت انديشي در بهبود وضعيت گروه آزمايش در حوزه خودناتوان سازي و جهت‌گيري منفي به مشكل موثر بوده، لذا بكارگيري آن در دانش‌آموزان نابينا مورد تاكيد قرار دارد.