فراتحليل سرشت انسان از رهگذر مقايسه تطبيقي انگاره‌هاي حِكمي در انديشه علامه طباطبايي و آگوستين

سرشت انسان ازجمله مهم‌ترين گزاره‌هاي اعتقادي است كه نقطه آغاز بينش‌هاي معاصر در مورد انسان شده است و در بستر هر مكتب فكري كه ترجمه شود، جريان ساز خواهد بود. مساله اصليِ پژوهش اين است كه: چه نسبتي بين «انسان نخستين»، «گناه نخستين» و «سرشت انساني» برقرار است و شعاع معنايي اين سه، از منظر علامه طباطبايي و آگوستين تا چه حد و داراي چه عواقبي است؟ ازاين‌رو هدف اين تحقيق، كشف مناسباتِ مستند به اسلام و مسيحيت بين سه مفهوم پايهِ مورداشاره است. اين تحقيق، از نوع پژوهش­­هاي توسعه­اي و با بهره­گيري از روش توصيفي تحليلي و روش تحقيق كتابخانه­اي، به اثبات فرضيه «پديدارشناسي سرشت انسان در نظام فكري اسلام، پاكيِ ذات انسان و خداجويي اوست و در انديشه مسيحيت، گناه آلودگيِ ذات انساني و بسترسازي شرور در عالم، است»، مي‌پردازد. فراتحليل تطبيقيِ نسبتِ به‌دست‌آمده در برقراري ارتباط بين آن سه مفهوم و استخراج مستندات فكري آن در دو خوانش اسلامي و مسيحي از گناه نخستين، وجه عمده تمايز اين تحقيق با پژوهش­هاي همسو مي­باشد. با كنكاش بر روي اين مسئله، به دست آمد كه انسان داراي سرشتي است پاكيزه و الهي كه قضيه تركِ اُولي اوليه او، فرايند معرفي شيطان و سرعت در بازگشت به سمت حق است و پيامد نافرماني آدم و حوا، تنها گريبان گير خود آن‎ها بوده كه به خارج شدن آن‌ها از بهشت، دور شدنشان از مواهب بهشتي و فرود آمدنشان بر زمين انجاميد تا انسان بتواند با درك سختي‎ها، خود را به مقام قرب الهي نزديك كند؛ ازاين‌رو، شر و شرور در عالم، ارتباطي با گناه نخستين ندارد و نتيجه كيفيت وجودي نظام احسن است.