تبيين مفهوم حكمت ايراني ـ اسلامي در فضاهاي عمومي شهري نمونۀ موردمطالعه: بازار بزرگ تبريز

شهرسازي، مبحثي كه بيانگر تأثير متقابل انسان، فرهنگ، روش زيست و محيط زندگي بر يكديگر است، در رسيدن به اهداف جامعۀ اسلامي براي هويتمندي و اعتلاي فرهنگ و اخلاق مردم نقش بسزايي دارد. در همين راستا، دستيابي به الگويي ايراني ـ اسلامي با توجه با آموزه‏هاي اسلامي و ايراني از اهميت فراواني برخوردار است. آثار طراحي شهري در گوشه و كنار گسترۀ وسيع ايران‏زمين بازگوكنندۀ سال‏ها تفكر، تعقل، تبلور و تجلي آداب‏ورسوم و فرهنگ ايراني اسلامي ساكنان اين سرزمين است. مي‏توان ادعا كرد هر دسته از اين آثار در گوشه و كنار اين سرزمين بزرگ براي خود مكتبي منحصربه‏فرد است. هريك از اين مكاتب قابليت‏هايي براي بازآموزي دارد. روش انجام اين پژوهش توصيفي ـ تحليلي است و در بيان پيشينۀ تاريخي شهرهاي ايراني اين رويكرد اتخاذ شده است. در اين پژوهش، ابتدا با بررسي متون و منابع، مفاهيم شهر و عناصر آن تبيين شده و سپس چگونگي ساختار شهر در ايران پيش و پس از اسلام و روند تغييرات شهرها در دوره‏هاي گوناگون تحليل شده است. بخش مهمي از پژوهش‏هاي انجام‏شده صرفاً در سطح توصيف عناصر كالبدي تشكيل‏دهندۀ شهرهاي ايراني ـ اسلامي متمركز است. در نهايت، بازار تبريز بر اساس مفاهيم شهر ايراني ـ اسلامي بررسي شده است.