بررسي سير تحول چيدمان فضا در خانه‌هاي دورۀ قاجار و پهلوي اول (مطالعۀ موردي: شهر تهران)

سير تحولات سبك معماري در سه دورۀ قاجار و پهلوي اول در بخش خوانش پلان و چيدمان فضايي متأثر از فرهنگ غرب و اروپا به تغيير الگوي شكلي توده ـ فضا از درون‌گرايي به برون‌گرايي و حذف برخي از عناصر كاركردي فضا و حياط مركزي منجر شده است. در اين مقاله، سعي شده چگونگي تغييرات تدريجي نظام چيدمان فضا با انتخاب تعدادي از بناهاي تاريخي خانه‌هاي مسكوني شهر تهران در دورۀ قاجار و پهلوي اول تبيين شود. روش تحقيق با توجه به جامعۀ آماري و روش نمونه‌گيري (غيرتصادفي هدفمند) و مؤلفه‌هاي بررسي، استقرايي ـ قياسي و تحليلي است. نتايج حاصل از تحقيق نشان مي‌دهند كه تغييرات سبك معماري و فرهنگ متأثر از كشورهاي غرب و اروپا در دورۀ دوم قاجار تا پهلوي اول، كه به‌صورت الگوبرداري تقليدي تا التقاطي است، به تدوين سبك معماري تهراني منجر شده و نيز باعث حذف تدريجي حياط مركزي و افزايش توجه به فضاي ميانسرا و نظام چيدمان متقارن نسبت به محور مركزي و حذف فضاي بيروني و توجه صرف به فضاي اندروني و نيز تلاش بر جداسازي عرصه‌بندي فضاي خصوصي دارد.