بررسي تنوع ژنتيكي ژنوتيپ‌هاي مختلف گندم با استفاده از روش‌هاي آماري چندمتغيره

هدف: گندم (.‏Triticum aestivum L‏) از نظر اهميت و ميزان توليد در بين غلات رتبه اول را دارد.‏‎ هدف از انجام اين مطالعه بررسي تنوع ژنتيكي بين ارقام گندم بهاره به‌منظور استفاده در برنامه‌هاي به‌نژادي مي‌باشد.روش پژوهش: به اين منظور ۳۲ رقم گندم بهاره كشت‌شده در مزرعه آموزشي- پژوهشي دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان در سال زراعي 1401-1400، با استفاده 12 صفات مرتبط با كيفيت دانه و آرد موردارزيابي قرار گرفتند.يافته‌ها: نتايج تجزيه به مؤلفه‌هاي اصلي نشان داد كه پنج مؤلفه‌ اول داراي ريشه مشخصه ‏بالاتر از يك بودند، كه در مجموع 05/89 درصد از تنوع بين صفات را تببين ‏نمودند. هم‌چنين، نتايج حاصل از ‏تجزيه كلاستر ژنوتيپ‌هاي موردمطالعه را به چهار گروه تقسيم كرد. براساس ‏نتايج به‌دست آمده ارقام موجود در گروه اول كه همگي ايراني بودند از نظر ‏صفات گلوتن دانه، گلوتن آرد و پروتئين آرد داراي بالاترين مقادير بودند. ‏گروه دوم كه شامل ژنوتيپ‌هاي كشور عراق بود از نظر صفات رطوبت دانه و ‏ايندكس داراي بالاترين مقادير و از نظر صفات پروتئين آرد، فالينگ نامبر و ‏هكتوليتر داراي كم‌ترين مقدار بودند.‎‏نتيجه‌گيري: ارقام گندم بهاره موردمطالعه تنوع ژنتيكي ‏بالايي را از نظر صفات بررسي نشان دادند. به‌طوري‌كه با استفاده از نتايج به‌دست‌آمده مي‌توان والدين مناسبي براساس صفت موردنظر، براي تلاقي‌هاي بين ارقام در برنامه‌هاي اصلاحي آينده انتخاب كرد.