تأثير مضامين اخترشناسي بر نگارگري شاهنامه و آثار منظوم و مصوّر شاعران دورۀ اسلامي

پيشگويي آينده از طريق ستارگان يا اجرام فلكي از زمان پيدايش بشر يكي از مسائل و موضوعات آكنده از رمز و راز به‏شمار مي‏آيد كه با همۀ پيچيدگي‏اش كاربردي زيادي در فرهنگ جهاني يافته است؛ به‌گونه‏‏اي كه در سراسر زندگاني آدميان مي‏توان كاركرد‏هايي از نجوم و طالع‏بيني را مشاهده كرد. در ايران ‏نيز از گذشته‏هاي دور، پهلوانان و شاهان براي انجام كارهاي مختلف مانند جنگ يا ازدواج يا سفر، خود را ملزم به هم‏انديشي با منجّمان و پيشگويان خبره مي‏دانستند يا برخي از وقايع آينده را كه در خواب مي‏ديدند، با بهره‏گيري از دانش ستاره‏شناسان، مورد تعبير يا تفسير قرار دهند. اين مضمون در ادبيات و نگارگري دورۀ اسلامي نيز ديده مي‌شود. مسئله پژوهش حاضر واكاوي مفاهيم اخترشناسي در شاهنامه و آثار منظوم و مصور شاعران دورۀ اسلامي است. پژوهش حاضر به روش توصيفي و تحليلي و با تكيه بر داده‌هاي منابع كتابخانه‌اي به رشتۀ تحرير درآمده است. نگارندگان در اين پژوهش كوشيده‏اند به بررسي ميزان تطابق يا تشابه مقوله‌هاي اخترشناسي در ابيات شاهنامۀ فردوسي و ديگر پارسي‏سرايان دورۀ اسلامي بپردازند. نتايج، نشان مي‌دهد كه پيش‏بيني اختر‏شناسان بر روند زندگي ايرانيان در دورۀ اسلامي تأثير فراوان داشته است. بسياري از شاهان پيش از انجام امور حياتي به هم‏انديشي با منجمان پرداخته و با شنيدن پيشگويي‏ها از زبان اين افراد، تصميمات خود را تغيير مي‏داده‏اند.اهداف پژوهش:بررسي ميزان كاربُرد اصطلاحات اخترشناسي در شاهنامه و آثار منظوم و مصور شاعران دورۀ اسلامي.بررسي چگونگي انعكاس اخترشناسي در نگارگري دورۀ اسلامي.سؤالات پژوهش:اهميت دانش نجوم، در شعر فردوسي و ديگر پارسي‏سرايان به چه ميزان مي‏باشد؟اخترشناسي در شاهنامۀ فردوسي و نگارگري دوره اسلامي چه بازتابي داشته است؟