تحليل نقوش و تزئينات كتيبه هاي دوره قاجار در نشانه شناسي از منظر رولان بارت باتاكيد بر مسجد سپهسالار و عمارت مسعوديه

يكي از آثار با ارزش تاريخي و قديمي عهد قاجار، تزئين، نقوش و كتيبه‌هاي نستعليق است كه ريشــه در اعتقادات و باورهاي ديني و مذهبي دارند و بازگوكنندۀ هويت و فرهنگ زمانه حاكميت در شهر تهران است. اين پژوهش پيوندي است ميان كتيبه‌ها و نقش و نگار عرضه شده در سردر بناها كه نشان از اصول حاكم بر نقش‌پردازي دوره قاجار است. روش پژوهش انتخابي، تفسيري-تاريخي است و با مطالعات كتابخانه‌اي در عرصه معماري مسجد، مدرسه و تحولات فرهنگي دوره قاجار و مطالعات ميداني به‌طور مستقيم، تلاش شده تا با آرا و ديدگاه رولان بارت ويژگي‌هاي نشانه‌شناسي كتيبه‌هاي بناهاي مسجد سپهسالار و عمارت مسعوديه دوره قاجار در شهر تهران به‌عنوان دوره شروع تحولات در معماري را مورد بررسي و ارزيابي قرار مي‌گيرد. نتايج حاكي از آن است كه تحول در فرم و اجزاي قاب‌ها، برج ساعت، تلفيق درون‌گرايي و برون‌گرايي همه نشانه‌هاي تأثيرپذيري مستقيم و غيرمستقيم عناصر اين‌گونه بناها است. ظرافت و ريزه‌كاري نقوش، كاهش نقوش و شاخه‌هايي نسـبتاً ضـخيم گياهي اسليمي و ختايي انتزاعي، استفاده از انواع گل واقع‌گرا و تصوير جديد انسان لباس‌دار، همه نشانه‌هايي از تأثيرپذيري مستقيم تحولات فرهنگي و دانش‌هاي جديد دوره قاجار است.اهداف پژوهش:همگام‌سازي هويت نشانه‌شناسي طراحي معماري با دستاوردهاي تاريخي.بازتعريف اهميت نشانه‌ها در شناسايي هنر دوره قاجار و ارتقاي نقش فرهنگي آموزشي آن در جامعه. سؤالات پژوهش:نشانه‌هاي كتيبه‌هاي نستعليق دوره قاجار چيست؟نشانه‌هاي كتيبه‌هاي نستعليق دوره قاجار را چگونه مي‌توان از منظر نشانه‌شناسي رولان بارت بررسي كرد؟