هفت‌خوان يا هفت‌خان؟ نگاهي دوباره به املاي «خوان/خان» با رويكرد زبان‌شناسي تاريخي

از ميان بخش‌هايي از شاهنامه كه در درازاي تاريخ مورد توجه بسيارِ عام و خاص واقع شده، هفت خوان/خان ‌ها است. برخلاف املاي سنّتي ‌اي كه براي اين مجموعۀ نبردهاي پهلوانان در بيشتر دست نويس‌ هاي شاهنامه و اكثر آثار فارسي به‌صورت هفت خوان به‌كار رفته، برخي پژوهندگان معاصر با اتّكا به اينكه در اين نبردها، پهلوان از هفت منزل و مرحله عبور مي كند، معتقدند كه صورت صحيح اين نام بايد بدون واو معدوله و به‌شكل هفت خان بوده باشد. برخي نيز با اين دستاويز كه اسفنديار پس از هر نبرد به بزم نشسته، جزء دوم اين واژه (خوان) را سماط و نطع دانسته‌ اند. اين نظر اخير به‌درستي نقد و رد شده، اما نظر نخست مورد تأييد عموم پژوهشگران واقع شده است. در اين نوشتار، پس از سنجش ميزان صحت ادلّۀ اين نظر و با رويكرد زبان‌شناسي تاريخي، نظري متفاوت، اما سازگار با محتواي دروني اين سلسله نبردها، ارائه خواهد شد. در اين برداشت با اصيل دانستن صورت هفت خوان و ارائۀ اشتقاقي جديد براي خوان، معناي «نبرد و ستيز» براي اين واژه پيشنهاد شده است.