دوگانه ي تحريم و پذيرش موسيقي در دوره ي غزنوي

يكي از موضوعات مهم فرهنگي بعد از اسلام، چگونگي نگرش به موسيقي است. در تحليل هاي علماي اسلام، كاربرد موسيقي به دو جريان مجاز و غير مجاز تفكيك شد. در پيامد كاربرد موسيقي غير مجاز، دو گفتمان تحريمي و پذيرشي شكل گرفت كه از نظر كمّي و كيفي متفاوت بودند. در سلسلۀ غزنوي اين دو گفتمان به شكل خاصي متجلي شد كه چگونگي حدّ و مرز آن، سؤال اصلي اين مقاله است. در اين مقاله روش تحقيق كيفي، مبتني بر توصيف و تحليل محتوا و روش گردآوري منابع آن كتابخانه‌اي است. بر اساس يافته‌هاي اين مقاله، موسيقي، به خودي خود، حرام نيست و عوامل غير موسيقايي از جمله متن شعر، رقص، شُرب خمر علت‌هاي اصلي تحريم موسيقي بودند. درباريان بيشتر به گفتمان پذيرش موسيقي تمايل داشتند و اين در حالي بود كه گفتمان تحريم در جامعه غلبه داشت. هر چند، در برخي از منازل، محافل و اماكن خاص اين تحريم رعايت نمي‌شد. موارد ياد شده و وابستگي اهل موسيقي به دربار، به پذيرش برخي از هنجارها انجاميد كه از محدودۀ تحريم‌ فاصله داشت. اهل موسيقيِ دربار آزادي بيشتري براي انجام اين هنجارها در اماكن خصوصي احساس مي‌كردند و همين ارتباط مي‌توانست به نفع عاملان اماكني باشد كه براي تحريم‌ها محدوديتي قائل نبودند.