تأملي بر نحوه‌ اجراي تعهد به تأمين قابليت دريانوردي در كشتي‌هاي خودران

يكي از تعهدات بنيادين متصدي حمل در قراردادهاي حمل دريايي اين است كه كشتي بايد داراي قابليت دريانوردي باشد. طبق قواعد موجود، يكي از لوازم اجراي اين تعهد تأمين خدمه‌ ذي‌صلاح براي راهبري كشتي است. ظهور فناوري هوش مصنوعي در سال‌هاي اخير صنعت حمل دريايي را همانند صنايع ديگر تحت تأثير قرار داده، به‌نحوي كه ساخت كشتي‌هاي خودران در دستور كار برخي از شركت‌هاي بزرگ قرار گرفته است. جايگزيني خدمه با هوش مصنوعي اين پرسش اساسي را به‌دنبال دارد كه بدون وجود خدمه چگونه مي‌توان قابليت دريانوردي كشتي را تأمين كرد؟ آيا قواعد فعلي ظرفيت پذيرش كشتي‌هاي مزبور را دارد يا بايد قواعدي جديد متناسب با ماهيت فناوري مذكور وضع شود؟ رويكردهاي متفاوتي در پاسخ به اين پرسش‌ها مطرح شده است. عده‌اي ضمن تأكيد بر كارايي قواعد سنتي موجود بر اين باورند كه بر اساس مفهوم «برابري كاركرد» مي‌توان قواعد مزبور را بر اين دسته از كشتي‌هاي اعمال كرد. گروهي ديگر با اشاره به مشكل موسوم به «جعبه‌ سياه» در فناوري هوش مصنوعي اعتقاد دارند كه بازطراحي دكترين قابليت دريانوردي بايد در دستور كار قرار گيرد، به‌نحوي كه بتوان با ارزيابي الگوريتم‌هاي مورد استفاده در هوش مصنوعي قابليت دريانوردي كشتي را احراز كرد. در نهايت رويكرد ديگر چاره كار را در بازنگري قواعد موجود مي‌داند، زيرا اقتضاي ذات هوش مصنوعي ايجاب مي‌كند كه قواعد متناسب با آن براي سنجش قابليت دريانوردي كشتي‌هاي خودران وضع شود.