بررسي معناداري عشق به خداوند در آثار روزبهان بقلي و زمينه هاي كلامي و عرفاني آن

تعبير عشق الهي نزد روزبهان بقلي، بياني مفهومي-انتزاعي نيست، بلكه حاصل مواجهه و تجربه خداوند در تصاوير زيبا به‌همراه احوال شورانگيز است. گرچه وي همواره تصريح به تنزيه و تعالي ذاتي الهي و رد تجسيم و تشبيه دارد، اما از منظر تحليل ساختارگرايانه در نظريات تجربه ديني، تحقق اين تجربه با زمينه‌هايي همچون جمال‌گرايي و باور به نظريات رؤيت اشعري و التباس عرفاني سازگار است. روزبهان متعلق عشق را زيبايي مي‌داند و در عشق الهي نيز زيبايي به معناي محسوسش محوريت دارد و به معاني ديگري چون خير و كمال تأويل نمي‌گردد. او اشعري مسلك است و اشاعره قائل به رؤيت‌پذيري خداوند هستند. خداي اشاعره، متعالي از قوانين منطق، قادر بر هر فعلي است و لذا در عين تعالي وجودي، قدرت بر آن دارد كه تا ساحت رؤيت و معرفت انسان فرود آيد. بنابر نظريه التباس عارفان، ربوبيت الهي، مي‌تواند موجب تجلي او در اشياء و صور مرئي گردد و البته اين تجلي، معرفت‌شناختي است و نه وجودي. از مجموعه اين زمينه‌ها، عشق به خداوند، به مفهوم متعارف بيناشخصي تعبير شده و ماحصل تجربه موجودي شخصي است. تحليل معناداري تعبير عشق الهي با نظر به تجربي بودن آن و زمينه‌هاي آن از وجوه نوآوري اين مقاله است.