بررسي فرايند تقويت در گويش سيستاني براساس نظريۀ واج‌شناسي خودواحد

پژوهش حاضر با استفاده از واج‌شناسي خودواحد گلداسميت (1976) به بررسي فرايند تقويت در گويش سيستاني يكي از گويش‌هاي زبان فارسي مورد تكلم در سيستان واقع در شمال استان سيستان و بلوچستان مي‌پردازد. اين پژوهش از نوع توصيفي ـ تحليلي است. به اين منظور، بيست گويشور زن و مرد، مسن و كم‌سواد بالاي پنجاه سال به‌صورت تصادفي انتخاب شدند و با استفاده از ضبط گفتار آزاد و مصاحبه به مدت بيست دقيقه از هر فرد، داده‌هاي زباني جمع​آوري شد. سپس داده‌هاي مورد نظر استخراج و براساس علائم آوانگاري IPA بازنمايي شدند. درنهايت، قواعد واجي شناسايي‌شده در پيكرۀ زباني براساس مفاهيم و اصول واج‌شناسي خودواحد توصيف و تحليل شد. نتايج پژوهش نشان داد كه فرايند تقويت در گويش سيستاني به‌صورت فرايندهاي واجي درج همخوان چاكنايي [ʔ] در آغاز واژه، درج همخوان غلت افراشتۀ پيشين [j] و همچنين، خيشومي [n] ميان دو واكه و در پايانۀ هجاي پاياني، تبديل همخوان گرفتۀ واكدار/ʁ/، به گرفتۀ بي‌واك [χ]، تبديل همخوان گرفتۀ لبي-دنداني /f/ و /v/ به گرفتۀ لبي [p] و [b]، مشدد‌سازي بين دو تكواژ و پايان برخي از واژه‌ها، دميدگي همخوان‌هاي گرفتۀ بي‌واك بر روي آغازۀ هجاي اول واژه و همخوان مشدد هجاي تكيه‌بر و همچنين در پايانۀ مشدد هجاي آخر واژه نمود مي‌يابد.