تحليل گفتمان مولانا در غزليات شمس براساس فرانقش بينافردي بر مبناي نظريه هليدي

مقالۀ حاضر بر آن است تا در چارچوب دستور نقش ‌گراي هليدي به تحليل گفتمان مولانا در غزليات شمس براساس «فرانقش بينافردي» بپردازد. در مطالعه و بررسي متون مختلف، آنچه اهميت دارد درك پيام و هدف اصلي نويسنده از نگارش آن متن است. در متون ادبي هميشه منظور گوينده به‌طور دقيق آن چيزي نيست كه در نگاه اول به نظر مخاطب مي‌رسد، بلكه نويسنده مفاهيم و لايه‌هاي معنايي پنهاني را در پس كلمات ظاهري آورده است كه هدف اصلي او را در بر دارد. دستيابي به دنياي فكري و جهان‌بيني نويسنده، فضاي ذهني عميق و متفاوتي براي خواننده ايجاد مي‌كند. اين پژوهش به اين پرسش‌ها پاسخ مي‌دهد كه دستور نظام‌مند نقش‌گراي هليدي چگونه در تجزيه و تحليل متون ادبي كارامد است. در فرانقش بينافردي چگونه به ساختي بزرگ‌تر از جمله يعني متن پرداخته مي‌شود و امكان تحليلِ متن ايجاد مي‌گردد. فرضيۀ پژوهش اين است كه فرانقش بينافردي ميزان تعامل گوينده با مخاطب را نشان مي‌دهد و فضاي بازتري براي تحليل گفتمان ايجاد مي‌كند. بي‌ترديد نتايج حاصل از چنين تحقيقي، ويژگي‌هاي غزليات شمس و زواياي پنهاني را از گسترۀ انديشگاني و مهارت‌هاي بلاغي و زباني مولانا بر اهل پژوهش آشكار خواهد كرد. جامعۀ آماري، غزليات شمس و روش به كار رفته تحليلي ـ توصيفي است. اين تحقيق نشان داده است نظريۀ نظام‌مند نقش‌گراي هليدي در بررسي كيفي و كمّي متن، در تجزيه و تحليل گفتمان كارامد است. براساس فرانقش بينافردي، ميزان تعامل گوينده با مخاطب و ويژگي‌هاي غزليات شمس مشخص و امكان تحليل گفتمان ايجاد شده است.