شناسايي و رتبه‌بندي موانع مشاركت مردم و نخبگان در نظام قضايي

در نظام‌هاي قضايي توسعه‌يافته كه براساس مؤلفه‌هاي حقوق اساسي مديريت مي‌شوند، يكي از عناصر مهم براي اثبات كارآمدي حكومت، بحث مشاركت ذي‌نفعان است كه به رفع تعارضات موجود در نهادهاي حقوقي و قضايي كمك شاياني مي‌كند، اما اين مشاركت با چالش‌هايي روبه‌رو است كه موجب توقف برنامه‌هاي مشاركتي از سمت مردم و نخبگان مي‌شود. اين مقاله با بهره‌گيري از روش آميخته ابتدا با روش فراتركيب، به دنبال ارائه دسته‌بندي جامعي از مؤلفه‌هاي موانع عمده مشاركت مردم و نخبگان در نظام قضايي بوده و سپس با روش تاپسيس به دنبال رتبه‌بندي آن موانع بوده است. جمع‌آوري داده‌ها از نظر زمان پژوهش مقطعي است. در اين پژوهش با جمع‌آوري اطلاعات از پايگاه‌هاي علمي معتبر و پالايش آنها نهايتاً 78 مقاله به‌عنوان مقالات اصلي براي استخراج يافته‌ها انتخاب شدند. با تحليل يافته‌هاي نتايج به‌دست ‌آمده، 27 مانع شناسايي و در پنج دسته و دو سطح كلان و خرد دسته‌بندي ‌شده‌اند. در سطح كلان، موانع شامل: ساختاري، مديريتي، نگرشي، فرهنگي و اجتماعي بوده و در سطح خرد شامل: مديريتي، نگرشي، حقوقي و قانوني و شناختي و ارتباطي است. درنتيجه رتبه‌بندي نيز موانع: عدم تعريف واضح از مشاركت، مشاركت صوري در فقدان كنترل و تعادل در سيستم دولتي به‌جاي مشاركت واقعي، ساختارهاي بوروكراتيك، تشريفات اداري و اقتدار سلسله‌مراتبي بيشترين تأثير را دارند و ناآشنايي برخي شهروندان با فناوري‌هاي جديد معماري و فضاي دادگاه‌ها، عدم ايجاد فضايي براي تعامل و يادگيري و موانع فكري مانند اصطلاحات يا زبان مورد استفاده قضات و وكلا در ارتباطات، كمتر تأثيرگذارند.