ارزيابي و مقايسه فشارها و تهديدات مناطق حفاظت‌شده كوهستاني استان لرستان

با افزايش درك وسعت تهديدات مناطق حفاظت شده، تلاش‌ها در جهت نظارت بر اثربخشي مديريت مناطق حفاظت شده افزايش يافته است. از ابزارهاي معرفي شده به‌منظور بررسي فشارها و تهديدات مناطق مي‌توان به ابزار RAPPAM اشاره نمود كه بر مبناي فرايند پرسش‌نامه‌اي تنظيم شده است و پارامترهاي شدت اثر، گستردگي اثر و تداوم اثر براي هر يك از عوامل فشار تهديد تعيين مي‌شود. در راستاي انجام پژوهش حاضر با روش‌شناسي RAPPAM در ابتدا عوامل فشار و تهديد مناطق حفاظت شده سفيدكوه، اشترانكوه و پناهگاه حيات‌وحش سمندر لرستاني، شناسايي و توسط كارشناسان امتيازدهي شدند. در ادامه از طريق مصاحبه شفاهي از اساتيد، كارشناسان، مديران و محيط‌بانان ۱۶، 25 و 11 عامل فشار و تهديد به ترتيب در مناطق حفاظت شده اشترانكوه، سفيدكوه و پناهگاه حيات‌وحش سمندر لرستاني مشخص شد. سپس 30 پرسش‌نامه به محيط‌بانان تحويل و نتايج اخذ گرديد. طبق نتايج حاصله، در منطقه حفاظت شده اشترانكوه عامل شكار غيرمجاز داراي بيشترين ميانگين درجه فشار و تهديد (35.07) و عدم تعيين و تكليف زمين‌هاي كشاورزي داراي كمترين ميانگين درجه فشار و تهديد (18.03) بود. در منطقه حفاظت شده سفيدكوه، عامل خشكسالي و تغيير اقليم داراي بيشترين ميانگين درجه فشار و تهديد (45.89) و عامل تأمين علوفه در فصل زمستان براي حيات‌وحش داراي كم‌ترين ميانگين درجه فشار و تهديد (12.96) بوده است. در پناهگاه حيات‌وحش سمندر لرستاني، خشكسالي و تغيير اقليم با 43.89 درجه بيشترين و بيماري‌ها و انگل‌ها با 16.42 درجه كم‌ترين ميانگين درجه فشار و تهديد را دارا مي‌باشند. منطقه حفاظت‌شده سفيدكوه با 25 عامل فشار و تهديد مستلزم بازنگري مديريتي است. پيشنهاد مي‌شود با زون‌بندي منطقه و اعمال حفاظت بر زون‌هاي حياتي، رفع عوامل تهديد و آموزش جوامع محلي منطقه را از فشار بحراني خارج نمود.