برآورد تبخير روزانه از تشت در استان كهگيلويه و بويراحمد

به‌دليل اهميت داده‌هاي تبخير از تشت در برآورد نياز آبي گياهان و همچنين تخمين حجم هدررفت آب از مخازن آب سطحي و همچنين فقدان اين داده‌ها در بسياري از مناطق، بررسي و يافتن روش‌هاي جديد و كارآمد براي برآورد ميزان تبخير از تشت، مي‌تواند در مديريت منابع آب مؤثر باشد. در اين پژوهش از دو مدل ماشين‌ بردار پشتيبان (SVM) و مدل با حافظه‌كوتاه‌مدتِ بلند (LSTM) و همچنين سه روش تجربي ماير، سازمان عمران آمريكا و ايوانف براي برآورد تبخير از تشت در استان كهگيلويه و بويراحمد استفاده شد. براي اين منظور، داده‌هاي تبخير واقعي در مقياس روزانه براي 6 ايستگاه‌ دهدشت، امامزاده‌جعفر، ليكك، دوگنبدان، سي‌سخت و ياسوج، در دوره‌آماري 14 تا 39 ساله‌منتهي به سال 2023، از سازمان هواشناسي كشور تهيه و به‌عنوان متغير وابسته در مدل‌ها استفاده شد. همچنين از 12 پارامتر هواشناسي شامل بارندگي، سرعت باد، دماي حداكثر و حداقل، ابرناكي، دماي خاك، حداكثر و حداقل رطوبت نسبي، ميانگين دماي نقطه‌شبنم، فشار سطح دريا، تابش خورشيدي و ميانگين فشار بخار واقعي نيز به‌عنوان متغير مستقل استفاده شد. نتايج نشان داد مقادير خطاي برآورد تبخير در 6 ايستگاه مورد مطالعه براي مدل‌هاي تجربي بسيار بالا (حداقل مقدار خطا 27 درصد) و نتايج از نظر شاخص عملكرد مدل (ضريب نش) غيرقابل‌قبول هستند. اين امر ضرورت استفاده از مدل‌هاي ديگر در اين استان را روشن مي‌كند. نتايج ارزيابي دو مدل SVM و LSTM نشان داد، مدل SVM با خطاي 16 درصد در مرحله‌آموزش و 18 درصد در مرحله‌آزمون، نتايج دقيق‌تري نسبت‌به مدل LSTM دارد. مقدار خطاي برآورد تبخير در اين دو مرحله، در مدل LSTM به‌ترتيب برابر با 23 و 24 درصد به‌دست آمد. درنهايت مي‌توان نتيجه گرفت كه استفاده از مدل‌هاي قدرتمند مانند SVM كه بر مبناي روابط رياضي-آماري، قابليت تشخيص و شبيه‌سازي رفتارهاي پيچيده و غيرخطي متغيرهاي اقليمي را دارند، مي‌تواند دقت تخمين تبخير از تشت را در مناطق فاقد تشت تبخير، افزايش دهد.