تحليل انتقادي «كتابُ الصلح» صحيح بخاري

صلح از مسائل بسيار ضروري براي جوامع بشري است. نوع نگاه اسلام به صلح ايجاب مي‌كند تا پژوهشگران از زواياي مختلف و با تأمل در آن بنگرند و نصوص اسلامي را در آن باره بازكاوي كنند تا ديدگاه اصيل اسلام را به ‌دور از افراط ‌و تفريط و حبّ و بغض نابجا، تبيين و ارائه نمايند. اين پژوهش براي تحليل روايات «كتاب الصلح» از صحيح بخاري سامان ‌يافته و هدف از آن، ‌يكي ارائۀ دستاورد صحيح بخاري در موضوع پرارزش صلح است و ديگري تبيين و تحليل امتيازات و كاستي‌هاي روشي و محتوايي مؤلف در نقل روايات، چينش و نام‌گذاري ابواب، و ساير اجزاي آن براساس معيارهاي نقد روايي است. در ارتباط با «كتاب الصلح» صحيح بخاري تاكنون تحقيقي ارائه نشده است. اين پژوهش با شيوۀ توصيفي، تحليلي و انتقادي انجام‌گرفته است. نتيجۀ به‌دست‌آمده بيانگر آن است كه هرچند طرح مبحثي با عنوان «كتاب الصلح» در صحيح بخاري كاري نوآورانه و تحسين‌برانگيز به شمار مي‌آيد؛ اما ازنظر چينش و عناوين ابواب و نوع رواياتي كه در هر باب و ذيل هر عنوان ذكر كرده، كاستي‌ها و بي‌ساماني‌هاي شگفتي وجود دارد كه از ارج و اهميت «كتاب الصلح» بسيار كاسته و آن را از رويكرد اصلي و هدف راستين طرح آن دور ساخته است.