افق‌گشايي ابن‌خلدون براي گذار از تباهي مدني و انحطاط جوامع اسلامي به مدينه فاضله

سؤال از انحطاط به‌ويژه وقتي يك جامعه دوراني از رشد و تعالي را در چند قرن سپري كرده و تمدني زنده و پويا به ارمغان آورده و سپس از اوج به حضيض رسيده باشد، همواره اذهان انديشمندان را به خود مشغول مي‌سازد؛ ابن‌خلدون انديشمندي است كه در دوران انحطاط جامعه اسلامي در قرن هشتم، در پي آسيب‌شناسي از اين انحطاط است و به‌عنوان جست‌وجوگري مسئله‌ياب درصدد ارائه راهكاري براي افق‌گشايي به سمت مدينه فاضله اسلامي است. ابن‌خلدون با نگاه ارگانيكي به جامعه، آفات و آسيب‌هاي يك جامعه را بررسي و با طرح سياست عقلي و شرعي، پايداري دولت با وجود عصبيت ديني را تئوريزه مي‌كند؛ اين مقاله كنكاشي در تبيين طرح ابن‌خلدون براي گذار از انحطاط به‌سوي مدينه فاضله اسلامي و در پي پاسخگويي به اين پرسش است كه عوامل انحطاط جوامع اسلامي و حركت به سمت مدينه فاضله اسلامي كدام است؟ روش تحقيق، تحليل متني بر اساس چارچوب نظري اسپريگنز است و فرضيه اين مقاله اين است كه از منظر ابن‌خلدون توجه توأمان به سياست شرعي و عقلي راه گذار از انحطاط و رسيدن به مدينه فاضله اسلامي است. يافته‌هاي اين پژوهش نشان مي‌دهد در شرايط امروز كه انديشه سكولاريسم در شيوه حكمراني گفتمان غالب در اذهان بسياري شده است، مي‌توان با استناد به ديدگاه‌هاي انديشمندي شناخته‌شده براي جامعه غرب مجدداً گفتمان پيوند دين و سياست را در قالب طرح توأمان سياست شرعي و عقلي براي دستيابي به شيوه حكمراني مطلوب مبناي انديشه‌ورزي قرار داد و در شرايط پست‌مدرنيته نگاهي نو به جايگاه دين در شيوه اداره جامعه و حكمراني فرا راه نظريه‌پردازي‌هاي جديد قرار داد.