اعترافات شيطان از منظر قرآن

شيطان به‌مثابه يكي از آيات و مخلوقات خداوند، داراي حُسن است، ولي به سبب نافرماني، ملعون و مطرود درگاه الهي واقع شده است. درباره شيطان، كتاب‌ها و مقالات گوناگوني به نگارش درآمده و هركدام از زاويه خاصي اين موجود را بررسي كرده‌اند. از جمله موضوعات مرتبط با شيطان، اعترافات مستقيم و غيرمستقيم اوست كه در قرآن بيان شده است. اين مقاله با تأكيد بر آيات الهي، به اعترافات مستقيم شيطان پرداخته كه عبارتند از: (1) وجود خداوند و صفاتي، مانند خالقيت، ربوبيت تكويني و عزت الهي؛ (2) معاد و اموري، مانند عذاب الهي و قطع رابطه در قيامت؛ (3) تصرفات و كارهاي مربوط به خود. شيطان اعتراف مي‌كند كه در صراط مستقيم كمين كرده و با استفاده از غفلت و تزيين درصدد فريب و سلطه بر انسان است. مشكل اصلي شيطان در بُعد خداشناسي، نپذيرفتن توحيد تشريعي و نرسيدن به حد نصاب توحيد است. علاوه بر اين، او با اينكه مسائل مربوط به معاد را قبول داشت و بدان معترف بود، ولي عالِم غير عامل بود و علم او برايش فايده‌اي نداشت. نهايت اينكه او به جاي حركت در صراط مستقيم، در آنجا كمين كرده و به شكل‌هاي گوناگون به رهزني مشغول است. پژوهش حاضر با محوريت قرآن، و با روش «توصيفي ـ تحليلي» درصدد تبيين اعترافات صريح و مستقيم شيطان است.