بازشناسي مفهوم استقلال فرهنگي در انديشه امام خميني (ره) (رويكرد هويت محور)

يكي از مهم ترين مفاهيم در انديشۀ سياسي امام خميني، استقلال فرهنگي است. نوشتار پيش رو درصدد پاسخ بدين پرسش است كه در آرا و انديشه هاي امام خميني استقلال فرهنگي چگونه تبيين شده و چه جايگاهي دارد؟ فرضيه پژوهش حاضر عبارت است از اينكه: «در انديشۀ امام خميني استقلال فرهنگي در راستاي تمايز سازي برجستۀ فرهنگ خودي (با دو محتواي ايراني- اسلامي) با فرهنگ غرب تعريف مي گردد؛ اما اين تمايز سازي به معناي نفي كليت فرهنگي غرب به شكلي مطلق و كوركورانه نيست». براي اثبات فرضيۀ موردنظر از روش توصيفي - تحليلي بهره برده و با استفاده از رويكرد جامعه شناختي هويت محور به بازشناسي مفهوم استقلال فرهنگي با تأكيد بر بُعد ملي- هويتي آن (هويت ملي - فرهنگي) كه در خود ويژگي تجانس فرهنگي معطوف به تمايز با فرهنگِ غير به همراه دارد، پرداخته شده است. دراين‌راستا، سه شاخصۀ هويت ملي - فرهنگي (حفظ ميراث فرهنگي، ارزش گذاري نسبت به آن و ارزش گذاري نسبت به زبان فارسي) در انديشۀ امام انطباق داده شده است. اين انطباق گوياي پذيرش شاخصه هاي مورد اشاره نه به شكل مطلق و كوركورانه، بلكه در جهت ايجاد يك ساخت هويتي مستقل و داراي استقلال از فرهنگ بيروني و نفي نگرش غرب گرايي مطلق حكومت پهلوي است. امري كه نتيجه اش نه طرد مطلق و نه پذيرش مطلق فرهنگ غرب بوده، بلكه ضمن شناسايي دستاوردهاي مثبتش با ايجاد مرزبندي هويتي با آن، استقلال فرهنگي را در اين انديشه به ثمر مي نشاند.