الگوي پراكنش فلزات سنگين در رسوبات بخش شرقي تالاب هورالعظيم واقع در غرب خوزستان

ورود آلاينده‌ها به ويژه فلزات سنگين به زيست بوم‌ها به خصوص تالاب‌ها، سبب ايجاد نگراني‌هاي زيادي در سطح جهان شده است. با هدف بررسي تغييرات عمقي و سطحي فلزات سنگين شامل؛ آرسنيك، سرب، روي، نيكل، واناديوم و كروم ناشي از فعاليت پروژه هاي نفتي و تعيين ميزان آلايندگي آنها در تالاب هورالعظيم در استان خوزستان، تعداد ۱۶ نمونه از ۸ ايستگاه (هر ايستگاه ۲ نمونه) در شعاع تقريبي ۵-۱۰ متري اطراف دكل‌هاي نفتي و با اعماق تقريبي ۳۰-۴۰ سانتي‌متري در محيط كاملاً غرقابي برداشته شدند. بر اساس ميانگين شاخص فاكتور آلودگي (CF)،فلز آرسنيك داراي آلودگي كم و فلزات سرب، روي، نيكل، واناديوم و كروم داراي آلودگي متوسط مي‌باشند. بر اساس شاخص بار آلودگي (PLI)، ايستگاه‌هايSt1،St5 وSt6 داراي غلظت كم فلزات و يا فاقد آلودگي و ايستگاه‌هايSt2، St3، St4، St7 و St8 آلوده مي‌باشند. ايستگاه‌هايSt1، St2، St5، St6، St7 و St8 بر اساس شاخص درجه آلودگي اصلاح يافته (mCd)، بدون آلودگي تا كمي آلودهو ايستگاه‌هايSt3 و St4 داراي آلودگي كم مي‌باشند.در اين پژوهش از نرم‌افزارSPSS23 جهت تجزيه‌وتحليل آماري داده‌ها استفاده گرديد كه همبستگي مثبت و بالايي بين فلزات نيكل، واناديوم، سرب و روي وجود دارد. همبستگي بالا بين فلزات ممكن است نشان‌دهنده‌ي سطح آلودگي و منبع آلودگي مشابه براي اين فلزات باشد. همچنين بر اساس آناليز خوشه‌اي انجام ‌شده براي ايستگاه‌هاي موردمطالعه، مشاهده گرديد كه ايستگاه‌هاي (St3، St4 و St7) در يك خوشه و ايستگاه‌هاي (St1، St2، St5، St6 و St8) در خوشه ديگر قرار گرفتند. اين تقسيم بندي ممكن است بر اساس ميزان شدت آلودگي در ايستگاه ها صورت گرفته باشد، چنانچه مقادير بالاي آلودگي را در ايستگاه هاي ( St3 ، St4 و St7 ) و مقادير پايين تر آلودگي را در ايستگاه هاي ( St1 ، St2 ، St5 ، St6 و St8 ) نشان دادند؛ با توجه به ورود فاضلاب شهري و صنعتي و زهاب كشاورزي به رودخانه كرخه كه منبع تامين آب تالاب مي باشد و نيز آتشباره هاي جنگ تحميلي و همچنين فعاليت هاي نفتي درتالاب هورالعظيم، موارد مذكور مي توانند منشا آلاينده هاي اين تالاب در نظر گرفته شوند.