تأملي جامعه‌شناختي بر نظام مسائل و آسيب‌هاي اجتماعي (مورد مطالعه: استان آذربايجان غربي)

هدف اين مقاله، شناسايي و اولويت‌بندي نظام مسائل و آسيب‌هاي اجتماعي استان آذربايجان غربي براي همسوكردن حوزۀ اجرايي با حوزۀ دانشي و ايجاد يك فضاي مفهومي مشترك و جلب توجه مديران اجرايي به يافته‌هاي علمي حوزۀ اجتماعي براي نيل به توسعۀ اجتماعي است. به‌لحاظ نظري، دو رويكرد عمدۀ واقعيت‌گرايي اجتماعي و برساخت‌گرايي در بررسي مسائل و آسيب‌هاي اجتماعي طرح شده است كه در اين تحقيق از رويكرد برساخت‌گرايي براي شناسايي نظام مسائل و تشخيص اهميت و اولويت مسائل اجتماعي از ديدگاه نخبگان بهره گرفته شده است.روش‌شناسي پژوهش حاضر از منظر راهبرد استقرايي، از لحاظ ماهيت كيفي، از نظر هدف كاربردي، و به‌لحاظ تحليل داده‌ها اكتشافي است. جامعۀ آماري پژوهش شامل مطلعان كليدي و كارشناسان خبره در حوزۀ آسيب‌هاي اجتماعي (استادان دانشگاهي علوم اجتماعي، مديران اجرايي و كارشناسان حوزۀ اجتماعي) است كه به شيوۀ نمونه‌گيري غيراحتمالي هدفمند، 20 نفر از كارشناسان و متخصصان انتخاب شدند. واحد تحليل اين پژوهش، آسيب‌ها و مسائل اجتماعي، واحد مشاهده در اين پژوهش فرد صاحب‌نظر يا صاحب تجربه در حوزۀ آسيب‌هاي اجتماعي است. براي گردآوري داده‌ها از تكنيك مصاحبۀ نيمه‌ساختاريافته، جلسات گروه متمركز و تكنيك دلفي و براي تحليل داده‌ها از نرم‌افزار ميك‌مك استفاده شده است.يافته‌هاي تجربي پژوهش حاكي از آن است كه نحوۀ پراكنش متغيرها و شاخص‌ها در محورهاي تأثيرگذاري (نفوذ) و تأثيرپذيري (وابستگي) مستقيم و غيرمستقيم مسائل بر همديگر، سيستم اجتماعي مركز استان را به‌لحاظ آسيب‌هاي اجتماعي در وضعيت ناپايدار نشان مي‌دهد و بدكاركردي نهادي (ضعف مديريتي)، حاشيه‌نشيني، اعتياد، كودكان خياباني، طلاق، فقر و بيكاري از مسائل اساسي، راهبردي و كليدي محسوب مي‌شوند. براساس نتايج و يافته‌هاي اين پژوهش در برنامه‌ريزي براي مداخلات اجتماعي ضرورت دارد اين مسائل به‌عنوان مسائل اولويت‌دار مدنظر باشد.