بررسي صداي بلاغي در جستارهايِ شاهنامه‌ پژوهيِ شاهرخ مسكوب

جستار گونه‌اي از نثر است كه به دليل ماهيت سيال و بينابيني‌اش، ژانر ادبي تلقي نشده است؛ نوشتاري كه اساس آن بر مواجهه با زندگي- البته با ژست هنري- است. جستار، از سويي حاصل ديالكتيك علم و هنر و به معنايي ديگر واسط دانش و زندگي است كه هم از سبك مقاله‌هاي منضبط دانشگاهي و هم از نوشته‌هاي عامه‌پسند فاصله دارد. جستار، شكل خاصي از آزادي نوشتن است كه درعين‌حال، داراي نوعي انتظام دروني و ساختاري است. برخي از جستارها به‌ويژه وقتي ادبيات را موضوع خود قرار مي‌دهند از لحني برخوردار مي‌شوند كه آميزه‌اي از نگرش و سبك نويسنده است و مي‌توان آن را «صداي بلاغي» ناميد. اين پژوهش با رويكرد توصيفي-تحليلي به بررسي نمودهاي صداي بلاغي در مؤلفه‌هاي بوطيقايي؛ همچون نثر بودگي (زبان و فرم و خودويژگي نثر)، معاصرشوندگي، خود، انسان، زندگي و مرگ در جستارهاي شاهنامه‌پژوهي شاهرخ مسكوب مي‌پردازد. نتايج اين تحقيق نشان مي‌دهد مسكوب در جستارهايش با توجه به منظري كه به موضوع نوشتار دارد، فرم اثرش را شكل داده و سبك نگارش و شيوه‌ بيان او در هر اثر با اثر ديگر متفاوت است؛ گوناگوني سبك و لحن در جستارهاي مسكوب دلالت بر سياليّت سبك جستار و فرديّت خلاق نويسنده در جايگاه جستارنويس دارد.