درآمدي بر بايسته‌هاي بودجه فقرزدا

سند بنيادين مالي‌ـ اداري دولت‏، كه از آن تحت عنوان بودجه ياد مي‏شود، اينك در پرتو مطالعات جديد و مناسبات نوينِ حكمراني و تنظيم‌گري جايگاهي اساسي و عالي‌رتبه يافته و ديگر كمتر نهاد و خدمت عمومي را مي‏توان يافت كه در بودجه بازنمايي نشده و احكام و ارقام متناسب خود را نيافته باشد. با اين حساب، بودجه مي‏تواند نقشي كليدي و كم‏نظير در تحقق اهداف دولت‏ها ايفا كند. از جمله اين اهداف فقرزدايي است كه در آن مي‏رود تا علل و عوامل توليد و تقويم و ترويج فقر از چهره جامعه، با نقش‌آفريني از جانب دولت، زدوده شود. نوشتار پيشاروي به دنبال آن است تا با استمداد از روش فراتحليل و استفاده از منابع كتابخانه‏‌اي و در پرتو مطالعه‏‌اي ميان‏‌رشته‏‌اي قابليت‏ها و ظرفيت‏هاي ممكن براي تهيه و تنظيم بودجه‏‌اي فقرزدا را شناسايي كند و با ملاحظه برخي توصيه‏‌ها و تجارب بين‏المللي و همچنين اسناد بالادستي داخلي به تبيين و تحليل آن بپردازد. يافته‏‌هاي پژوهش حاكي از آن است كه براي نيل به فقرزدايي و بسطِ عدالت از طريق ابزار بودجه و احكام و ارقام آن مي‏توان به راهبرد‏هايي نظير شفافيت بودجه، منطقه‌گرايي و محلي‏سازي، توزيع عادلانه و تقليل يارانه‏‌هاي پنهان، هماهن‌گ‏سازي و وحدت‏‌بخشي نهادهاي فقرزدا، و ... اشاره كرد. البته هر يك از راهبردهاي پرداخته‌شده در پژوهش مي‏‌طلبد تا به ‌صورت مجزا و مفصل مورد مطالعه و مداقه مستقل قرار گيرد و از طرفي جهت كاربست اين راهبرد‏ها بر نظام‏‌هاي بودجه‏‌ريزي هر كشوري لازم است جغرافياي سياسي و اداري دولت‏ها و نظريهه اقتصادي كه در نظام حقوقي و مديريتي آن‏ها جريان دارد مورد توجه قرار گيرد.